27 sep 2026 om 11:03
De hoofdredactie van NU.nl vertelt wekelijks over wat zich op de redactie afspeelt. Deze week: extreemrechtse termen sluipen het alledaagse taalgebruik in als wij daar niet messcherp op zijn.
Deze week verscheen een belangrijk rapport van de NCTV en de AIVD. De veiligheidsdiensten noemden het Achter de façade. Het is een analyse waarin ze beschrijven hoe rechts-extremisten proberen hun gedachtegoed te normaliseren met verhullend taalgebruik. Dat gebeurt op allerlei plekken: online, via de media, de politiek en bij demonstraties.
Vorig weekend besteedden de media volop aandacht aan de demonstratie op het Malieveld in Den Haag. Onze redactie concludeerde al in de eerste berichtgeving dat we het beestje (of beter gezegd: monster) bij de naam moeten noemen: we zien hier extreemrechtse betogers.
De teksten op spandoeken en kleding waren niet van de lucht, de Hitlergroet werd niet geschuwd en er werd gesproken over de rechts-extremistische omvolkingstheorie. Dat is een complottheorie die beweert dat een elite bewust de oorspronkelijke westerse (witte) bevolking zou vervangen door immigranten van niet-westerse afkomst. We konden er in onze stukken dus glashelder over zijn.
In de dagen erna werd het beeld van wat zich op het Malieveld heeft afgespeeld nog verontrustender. FVD-Eerste Kamerlid Eric Kemperman was aanwezig op het Malieveld. Daarmee spreekt Forum voor Democratie opnieuw indirect steun uit voor deze praktijken.
Journalisten van RTL Nieuws waren aanwezig en zagen hoe demonstranten snel rode banden met hakenkruizen verstopten toen de camera passeerde.
We nemen de oproep ter harte
Met de waarschuwing van de NCTV en AIVD in de hand keken we nog eens goed naar onze verslaggeving. De waarschuwing gaat nadrukkelijk over op het oog keurige woorden die de daadwerkelijke boodschap van extreemrechts verhullen.
De verdekte termen die rechts-extremisten gebruiken vond je (weliswaar tussen aanhalingstekens) terug in onze stukken. Duidelijk bestempeld als extreemrechtse en racistische leuzen.
Benoemen is hier buitengewoon belangrijk. We denken dat we dat vaak al best goed doen, maar vinden ook dat we scherp moeten blijven. Dit keer ontbrak namelijk de betekenis van deze termen en het doel dat erachter schuilgaat. Je kunt dus stellen dat we de oproep van de NCTV en AIVD ter harte nemen.
De volledige context
Neem de term 'remigratie'. De lang geleden vrij neutrale term werd gekaapt door extreemrechtse groepen en politici en belandde zo op de shirtjes van deze demonstranten. De vraag aan ons is hoe we hiermee omgaan.
Voor de duidelijkheid: Europese rechts-extremisten verbinden 'remigratie' aan gedwongen uitzettingen. Het behoeft geen uitleg dat dat direct indruist tegen de democratische rechtsstaat.
Onze politiek verslaggevers laten partijleiders niet wegkomen met het gebruik van deze term. Of dat nu in de Tweede Kamer is of in een partijprogramma.
NU.nl-journalist Nienke Groenewoud liet er begin deze maand ook geen misverstand over bestaan in haar verslag van een toespraak van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz. "In extreemrechtse kringen is remigratie een verhullende term voor de gedwongen deportatie van miljoenen mensen op basis van etniciteit, seksuele geaardheid, religie of huidskleur", schreef zij.
Door zo'n 'zachtere term' níet van de volledige context te voorzien, wordt die mogelijk voor een grotere groep acceptabel. Dat is precies het doel van extreemrechts. Volgens de NCTV kunnen mensen die bereid zijn geweld te plegen zelfs het gevoel krijgen dat dit gerechtvaardigd is.
We realiseren ons bovendien dat we niet langer in een tijd leven waarin we zo'n schadelijke boodschap kunnen negeren. Dat zou ook niet goed zijn voor het publieke debat. Dus moeten we onze rol pakken. In die rol staan wij nadrukkelijk aan de kant van de vrije samenleving. Dat vereist voortdurende inspanning.
Door expliciet te benoemen wat we voor ons zien. Met alle mogelijke context die we kunnen geven. Door kritisch te blijven. Het is zaak dat niet alleen wij als journalisten zo'n verhullende boodschap blijven herkennen, maar dat ons publiek dat net zo goed doet.
Verder deze week op NU.nl
- Uit onderzoek bleek deze week dat de acceptatie van de queergemeenschap terugloopt op scholen. Hoe komt dat? NU.nl-journalist Linda van Beest sprak leraren en gaf antwoord.
- In Polen is het menens. De dreiging van Rusland is overal voelbaar, soms zelfs letterlijk. En het leger groeit alsmaar door. Hoe groot is het leger van Polen? En wat kost dat allemaal? Animator en journalist Wesley Oudijk beet zich erin vast.
-
Joy Beune had na een teleurstellend en intens olympisch seizoen moeite de trainingen voor de nieuwe schaatswinter weer op te pakken. Sportverslaggever Daan de Ridder sprak haar bij de presentatie van haar ploeg. "Ik heb geen moment aan een sabbatical gedacht."
De hoofdredactie van NU.nl
Lindsay Mossink (hoofdredacteur) en Thomas Moerman (adjunct-hoofdredacteur) zijn verantwoordelijk voor de redactie en de journalistieke koers van NU.nl. In dit redactieblog vertellen zij regelmatig over de inhoudelijke keuzes die we maken op onze redactie. Vragen of tips? Je kunt mailen naar lindsay@nu.nl en thomas@nu.nl.