Omroep Gelderland
30 september, 16:00 • Aangepast 1 oktober, 07:10 • 4 minuten leestijd
NIJMEGEN - Een jaar geleden stond Nederland opeens in het oog van een internationale handelsoorlog, met het Nijmeegse Nexperia in het middelpunt. Want de Nederlandse staat had de controle overgenomen van de chipfabrikant. De wereld stond op zijn kop. Hoe is dat een jaar later?
Het was een ronkend persbericht van Nexperia eind augustus: de chipmaker had het tweede kwartaal van 2026 afgesloten met een winst van 355 miljoen dollar, een groei van 18,4 procent ten opzichte van het eerste kwartaal. Klinkt mooi, maar de cijfers staan in schril contrast met de miljardenomzet die Nexperia draaide vóór 30 september 2025.
En toch, gezien wat er die dag gebeurde, zijn de cijfers opvallend. Toenmalig minister Karremans van Economische Zaken blies die dag het stof van een oude wet om Nexperia onder controle van de staat te brengen. Een unicum. Karremans vreesde dat de Chinese topman anders de Europese tak van Nexperia van binnenuit zou uithollen en alles zou verplaatsen naar China.
Hoe belangrijk is Nexperia voor Nijmegen?
Nexperia in Nijmegen maakt relatief eenvoudige chips voor de auto-industrie en voor bijvoorbeeld zonnepanelen. In de sector waar Nexperia actief is, telde Nijmegen in 2024 zo'n 2300 banen, waarvan zo'n 400 bij Nexperia. Die 2300 banen zijn 2 procent van het totaal aantal banen in Nijmegen. Wereldwijd werken er nu zo'n 12.500 mensen.
Een dag later greep ook de rechter in. De Ondernemingskamer in Amsterdam, een speciaal gerechtshof voor interne bedrijfsconflicten, zag zóveel aanwijzingen voor wanbeleid door de Chinese topman Zhang Xuezheng dat de rechter hem per direct schorste. Zo moest Nexperia voor 200 miljoen dollar aan bestellingen plaatsen bij een bedrijf van Zhang, terwijl ze eigenlijk ‘maar’ voor 80 miljoen dollar nodig hadden.
Het stof dat door die oude wet werd opgeworpen, waaide vervolgens de hele wereld over. Ook de juridische strijd die volgde trok internationaal de aandacht. China was woedend en voerde een exportverbod in op de Nexperia-chips die in het eigen land waren gemaakt.
In één auto zitten zo'n 300 tot 500 Nexperia-chips. Door het tekort kwamen autofabrikanten in de problemen. De hele wereld keek naar Karremans met de vraag: hoe heb je het zover kunnen laten komen?
“Maar achteraf was dit een juiste beslissing", meent Alexandre Ferreira Gomes. Hij doet bij het Clingendael Instituut onderzoek naar de geopolitiek van technologie en digitalisering. Er waren volgens hem genoeg aanwijzingen dat Nexperia in Europa werd uitgehold, dat productie werd verplaatst naar China, en dat de topman daarbij zichzelf verrijkte. “We horen vaak dat we niks kunnen doen tegen de macht van China of Amerika. Maar hier bleek dat we iets creatiever moeten zijn, al moeten we daarbij op de korte termijn een prijs voor betalen.”
Nederland moest ook wel wat doen, vervolgt hij. “Wat er gebeurde met Nexperia, was echt schadelijk voor onze economie, dus het is goed dat die op deze manier werd beschermd. We staan nu in een sterkere en misschien ook meer gerespecteerde positie dan eerst.”
De betrekkingen met China zijn een jaar later weer grotendeels hersteld. Ook de chipmarkt is weer in rustiger vaarwater terechtgekomen, ziet sectoreconoom Edse Dantuma van ING Research. Nexperia is vrijwel uiteengevallen in een Europees en een Chinees deel. De tekorten aan Nexperia-chips zijn niet meer zo groot als in het najaar van vorig jaar.
“Er is wel weer wat export uit China: daar kwam in het begin niks meer vandaan. Nexperia zoekt alternatieve routes via Maleisië en breidt daar haar fabriek fors uit. En de afnemers hebben alternatieve chipmakers opgezocht om te zorgen dat ze niet meer van één chipmaker afhankelijk zijn", vertelt Dantuma.
Ook al schrijft Nexperia op dit moment zwarte kwartaalcijfers, dan nog kan de Europese directie niet achteroverleunen. De strijdbijl met de geschorste topman Zhang Xuezheng is nog lang niet begraven. Zhang heeft de driekoppige Europese directie en de Nexperia-bedrijven in Europa voor 1 miljard euro aansprakelijk gesteld voor de door hem geleden schade.
De grip van de Nederlandse staat op Nexperia is al een tijdje opgeschort, maar er loopt nog altijd een rechtszaak bij de Ondernemingskamer. Die onderzoekt nu of er inderdaad sprake was van wanbeleid bij Nexperia.