Artikel luisteren
9min
Meer info
De ter dood veroordeelde Christa Pike (50) ligt na de mislukte executiepoging in kritieke toestand in het ziekenhuis en krijgt levensreddende medische zorg. Dat zeggen haar advocaten, die het ook hebben over "chemische marteling". Het blijft onduidelijk wat er precies misgelopen is.
De executie van Christa Pike, gepland voor woensdagavond plaatselijke tijd, was tot op het laatste moment het onderwerp van een juridische strijd. Na uren vertraging mocht de executie toch van start gaan. Die verliep niet zoals gepland.
Pike kreeg een injectie met een zeer hoge dosis pentobarbital. Dat is een barbituraat, een medicijn uit de groep van zwaar verdovende en slaapverwekkende middelen. Vroeger werd pentorbital op grote schaal gebruikt als slaap-, kalmerings- en verdovingsmiddel. Omdat er ernstige risico's zijn, wordt het nu niet meer gebruikt voor alledaagse medische toepassingen.
De hoeveelheid die bij de executie werd toegediend, is bedoeld om een diepe bewustloosheid, ademhalingsstilstand en overlijden te veroorzaken. Maar volgens getuigen en journalisten die de executie in een aparte ruimte achter een gordijn bijwoonden, bleef Pike leven nadat ze de injectie had gekregen.
Zoals het protocol voorschreef, kreeg Pike een tweede dosis, maar ook die overleefde ze. Toen die tweede executiepoging leek te mislukken, werden de getuigen en journalisten verzocht te vertrekken. Haar advocaten kregen te horen dat er een ambulance onderweg was.
Ambulances bij de gevangenis waar de executie van Christa Pike plaatsvond. Ze ligt volgens haar advocaten in kritieke toestand in het ziekenhuis.
Pike werd naar het ziekenhuis gebracht, maar haar toestand bleef lange tijd onduidelijk. Tot Randy Spivey, een van haar advocaten, gisteren meedeelde dat ze "in kritieke toestand" verkeert en "levensreddende medische zorg" krijgt.
"Christa leeft nog", zei Spivey. "We hebben geen updates over haar gezondheidssituatie op dit moment, maar ze leeft nog."
Hij zegt geen idee te hebben van de vooruitzichten. "We weten op dit moment niet wat de gevolgen zijn van de chemische marteling die ze heeft ondergaan." Door zuurstofgebrek heeft ze mogelijk hersenschade opgelopen.
Wat er precies is misgelopen tijdens de executie, en wanneer de poging om Pike te executeren is veranderd in een poging om haar leven te redden, is niet duidelijk.
Het gevangeniswezen van de staat Tennessee heeft na de executie enkel een verklaring verspreid waarin staat dat de protocollen voor executies met dodelijke injecties zijn nageleefd.
"Elke stap van het wettige, vastgestelde executieprotocol, goedgekeurd door het kantoor van de procureur-generaal, is gevolgd", klinkt het.
"De chemische stof voor de dodelijke injectie is consistent effectief gebleken. Het protocol staat geen aanvullende procedures toe naast wat is uitgevoerd."
Getuigen en journalisten konden de executie in een aparte kamer bijwonen. In de staat Tennessee is dat toegestaan, al mogen ze geen opnames maken. Een aanwezige journalist van AP beschrijft het proces.
Om 19.27 uur plaatselijke tijd werd het gordijn geopend. Pike lag toen al op een brancard met een infuus en sprak met haar spiritueel adviseur. Volgens AP zou Pike op een bepaald moment aangegeven hebben dat haar arm pijn deed, en of dat de bedoeling was.
Om 19.37 uur werd de injectie toegediend. Vijf minuten later werden de gordijnen gesloten, zodat de getuigen geen zicht meer hadden op de executiekamer. De spiritueel adviseur en haar advocaat gingen bij de getuigen zitten.
Om 19.49 uur gingen de gordijnen weer open. Dit past in het protocol voor als er een tweede dosis van pentobarbital moet worden toegediend. De spiritueel adviseur keerde terug naar de executiekamer.
AP beschrijft vervolgens hoe Pike het bewustzijn leek te verliezen en geluid begon te maken dat leek op gesnurk. Rond 19.56 uur draaide ze haar hoofd opzij en leek ze nog te ademen.
Om 20.06 uur werden de gordijnen opnieuw gesloten. De volgende 40 minuten was Pike volgens AP regelmatig te horen. De journalist omschrijft het geluid als gesnurk, "met een ritmisch, regelmatig patroon".
Om 20.22 uur eiste advocaat Randy Spivey toegang tot een telefoon om contact op te nemen met andere advocaten. Later vertelde hij aan de media dat hij eiste om de executie stop te zetten en hulp te sturen. Rond 20.50 uur kreeg hij bevestiging dat er een ambulance onderweg was.
Om 20.53 uur kregen de getuigen het verzoek om de ruimte te verlaten. De media werden naar buiten geleid, maar kregen geen verdere informatie.
Om 21.14 uur arriveerden brandweerwagens en ambulances.
Bill Lee, de Republikeinse gouverneur van Tennessee, heeft alle executies voor de rest van het jaar opgeschort, in afwachting van een onderzoek naar de executie van Pike. In december stond nog 1 executie gepland, die wordt dus uitgesteld.
"Niemand wilde dat dit zou gebeuren", vertelde Lee aan journalisten. Het onderzoek zal volgens hem grondig zijn en tijd kosten. "Er zijn veel vragen. De inwoners van onze staat verdienen het dat die vragen beantwoord worden. Het is een tragedie, en het is zeer verontrustend dat dit in deze staat is gebeurd."
Niemand wilde dat dit zou gebeuren
Gouverneur Bill Lee
Het is al de tweede mislukte executiepoging in Tennessee dit jaar. In mei werd de executie van Tony Carruthers afgeblazen omdat het personeel geen ader kon vinden om een dodelijk middel toe te dienen. Die executie is met een jaar uitgesteld.
De gouverneur zei nog niet wie het onafhankelijke onderzoek naar de executieprocedures in Tennessee zal uitvoeren.
Niet het eerste onderzoek
In 2022 was er al eens een onafhankelijk onderzoek nadat een executie moest worden stopgezet na een onjuist gebruik van medicatie.
Dat onderzoek concludeerde toen dat Tennessee zich niet aan zijn eigen executieregels hield en de medicijnen voor de dodelijke injectie niet goed testte.
De advocaten van Christa Pike vragen dat gouverneur Lee haar straf nu omzet in levenslang. "Deze executie veroorzaakt onnodig lijden en vindt plaats in strijd met het recht om zonder wrede en ongebruikelijke straffen te worden geëxecuteerd," aldus haar advocaten.
"Mevrouw Pike heeft een zwaardere straf ondergaan dan wie dan ook in de geschiedenis van de Amerikaanse doodstraf", zegt Spivey. "De gouverneur moet Christa's straf nu omzetten."
Journalisten die aanwezig waren bij de executie van Christa Pike, vertellen over wat ze hebben gezien en gehoord.
Haar advocaten hadden eerder al aangegeven dat Pike trombocytose had, een verhoogd aantal bloedplaatjes. Daardoor zou een executie door middel van een injectie mogelijk problematisch kunnen worden.
Het leggen van een infuus of het afnemen van bloed is dan moeilijk. Er zouden ook problemen met bloedstolling, bloedklonters of interne bloedingen kunnen ontstaan.
Randy Spivey vertelde dat het executieteam minstens een uur lang heeft geprobeerd om een infuus aan te leggen. Via dat infuus zou de dodelijke injectie toegediend worden.
"Ik telde zelf minstens 7 naalden die alleen al in haar linkerarm werden gebruikt. Een daarvan leek verbogen te zijn toen die uit haar arm werd gehaald na een mislukte poging", zei Spivey.
Wat met Christa Pike is gebeurd, is "uniek en ongeëvenaard", zegt Robin M. Maher, directeur van het Death Penalty Information Center in de VS. "Deze mislukte poging is de ergste die we ooit hebben gezien en anders dan alle andere mislukte executies in deze moderne tijd.
Volgens het Death Penalty Information Center lijkt Pike tot dusver de enige persoon te zijn die een executie met een dodelijke chemische stof heeft overleefd.
Deze mislukte poging is de ergste die we ooit hebben gezien en anders dan alle andere mislukte executies in deze moderne tijd
Robin Maher, directeur van het Death Penalty Information Center
De meeste landen ter wereld en 23 Amerikaanse staten hebben de doodstraf afgeschaft. Volker Türk, de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, zegt dat de zaak van Pike aantoont dat de rest van het land dit voorbeeld zou moeten volgen.
"Het langdurige lijden – fysiek en mentaal – dat voortvloeit uit meerdere mislukte executiepogingen is afschuwelijk en wreed," zei Türk in een verklaring.