Arbeidsinspectie onderzoekt naast Krishna Vilas ook misstanden bij Anjappar

Utrecht - Ook Indiaas restaurant Anjappar aan het Vredenburg in Utrecht wordt door de Arbeidsinspectie onderzocht vanwege arbeidsuitbuiting en mensensmokkel. Dat blijkt uit onderzoek van RTV Utrecht. Eerder deed de arbeidsinspectie al een inval bij restaurant Krishna Vilas, ook in Utrecht. De eigenaren van de restaurants zijn opgepakt, één van hen blijft voorlopig vastzitten.

De eigenaren zijn een vrouw en man die met elkaar getrouwd zijn. Zij runnen samen Madras Masala Holding. Onder die holding vallen in totaal acht restaurants met drie verschillende namen. Naast Anjappar en Krishna Vilas, die ook op andere plekken in het land vestigingen hebben, gaat het om restaurant Kailash Parbat in Amsterdam.

Ernstige misstanden

De Arbeidsinspectie meldde eerder dat bij controles van inspecteurs ernstige misstanden aan het licht zijn gekomen bij Indiase staatsburgers die hier in de horeca werken. Zij zouden bijvoorbeeld 60 tot 80 uur per week werken, terwijl ze voor 38 uur betaald werden. Ook zijn er volgens de inspectie aanwijzingen van druk op familie in hun thuisland, dreiging met geweld en boetes bij vroegtijdig vertrek.

De twee eigenaren zijn vrijdag 18 september opgepakt. Vandaag besliste de rechtbank dat één van hen nog dertig dagen vast blijft zitten, meldt het Openbaar Ministerie (OM). De andere verdachte wordt vandaag vrijgelaten.

Twee voormalige werknemers van de restaurants die anoniem willen blijven, zeggen tegen RTV Utrecht dat het ze niet verbaast dat deze misstanden nu aan het licht komen.

"Altijd als ik aan het werk was, stonden dezelfde mensen in de keuken", vertelt Carina*. In het begin dacht ze dat die collega's toevallig steeds op dezelfde dagen werden ingeroosterd als zij. Maar in de maanden dat zij voor het restaurant werkte, zag zij dag in dag uit dezelfde collega's in de keuken.

In de tijd dat zij daar werkte, ging het om de hoofdchef en ten minste twee andere koks.

Volgens Carina is een groot deel van het personeel niet Nederlands en wordt daarom onderling Engels gesproken. Maar niet alle personeelsleden spraken die taal even goed. Onderling communiceren was dus lastig.

Dat beeld herkent oud-werknemer Sameer*. Volgens hem werd er veel personeel uit India aan het werk gezet dat alleen hun eigen moedertaal sprak. "De meeste provincies in India hebben hun eigen taal", legt hij uit. Daardoor kon Indiaas personeel onderling ook niet altijd met elkaar praten.

"Als je de taal niet spreekt en er zijn dingen die niet goedgaan, is het heel lastig om dat te laten weten. Zelfs aan collega's", zegt Sameer.

Regeling Aziatische horeca

De Arbeidsinspectie vermoedt dat de verdachten, de eigenaren van de restaurants, op grote schaal misbruik hebben gemaakt van een regeling voor Aziatische horeca. Daarmee konden bedrijven makkelijk gespecialiseerde Aziatische koks naar Nederland halen.

De verdachten hebben meer dan 70 vergunningen op deze manier aangevraagd en gekregen. In 2024 stopte de regeling.

"Toen ik werd aangenomen, waren er heel veel documenten waar ze niet naar hebben gevraagd", zegt Carina. Een werkvergunning bijvoorbeeld. Carina komt zelf niet uit India, maar is ook niet Nederlands. Inmiddels weet ze dat ze zo'n werkvergunning moet kunnen laten zien als ze ergens in dienst komt. "Achteraf gezien was dat een rode vlag."

Ook de dienstverbanden van collega's waren niet altijd legaal, vermoedt ze. Een deel van haar collega's waren studenten uit India. "Die kwamen dan binnen en zeiden: ik ben hier op een studentenvisum, geen werkvisum, maar ik heb wel geld nodig. Dan werd tegen hen gezegd: maak je daar geen zorgen om, jij hoeft niets te doen."

Carina heeft het nooit met haar collega's over hun werksituatie gehad. "Het voelde niet alsof dat iets was waarover ik kon beginnen", zegt ze. Wel was het contact volgens haar verder goed, en lieten haar collega's wel eens foto's zien van hun families in India.

"Het waren echt hele lieve mensen", zegt Carina, hoorbaar geëmotioneerd. "Het was duidelijk dat ze aan het werk waren om voor hun families te voorzien. Om nu te horen dat ze zo werden uitgebuit, vind ik heel moeilijk."

Misdrijven en overtredingen

Volgens de Arbeidsinspectie lopen er op dit moment twee trajecten: een strafrechtelijk traject en een bestuurstraject.

Het strafrechtelijke traject gaat om aantijgingen van mensenhandel en -smokkel. Dat houdt verband met de manier waarop de restauranteigenaren personeel van India naar Nederland hebben gehaald en onder welke omstandigheden zij aan het werk zijn gezet.

Dat onderzoek loopt nog een tijdje. De inspectie verwacht daar nog niet veel over te kunnen delen op de korte termijn.

Daarnaast loopt er een bestuurstraject. Dat gaat over overtreding van arbeidswetten. Bijvoorbeeld administratie die niet op orde is, betalingen die te laat zijn gedaan, onderbetaling van personeel en personeel te veel uren laten werken.

Voor die overtredingen kunnen boetes worden opgelegd. Dat gaat hoogstwaarschijnlijk ook gebeuren. Hoe hoog die boetes worden, moet nog worden bepaald.

Op dit moment zijn Krishna Vilas en Anjappar in Utrecht nog open. RTV Utrecht is langsgegaan, maar medewerkers willen niet met ons praten.

Volgens de Arbeidsinspectie zijn mogelijke slachtoffers geïnstrueerd om bepaalde antwoorden te geven in het geval dat overheidsinstanties komen controleren. "Een deel van hen durft niet te verklaren, omdat ze bang zijn voor maatregelen uit het thuisland", zegt een woordvoerder.

Daarbij is de positie van buitenlandse werknemers die worden uitgebuit erg kwetsbaar en afhankelijk. Zo zijn er aanwijzingen dat werknemers boetes moesten betalen als zij hun contract vroegtijdig zouden beëindigen. En er is mogelijk druk gezet op hun families in India, waarbij gedreigd zou zijn met geweld.

Personeel werd gehuisvest door de werkgever, liet de inspectie eerder al weten. Raken zij hun baan kwijt, dan staan zij dus ook gelijk op straat. Ook vandaag hangt er nog een vacature voor 'zelfstandig kok' in het raam van Anjappar, waar op staat dat je gratis huisvesting krijgt als je wordt aangenomen.

*Carina en Sameer zijn gefingeerde namen. Hun echte namen zijn bekend bij de redactie.