Nieuwe aanpak moet einde maken aan wachtlijst voor stroom in Utrecht

Provincie Utrecht - Meer gasgeneratoren plaatsen, minder stroom gebruiken in de avond en slimmer omgaan met het stroomnet. Gisteren presenteerden de provincie Utrecht, gemeenten en Stedin een nieuwe aanpak tegen het volle stroomnet. In de hele provincie Utrecht geldt nu een wachtlijst voor nieuwe aansluitingen. De nieuwe aanpak moet dit sneller op gaan lossen.

Op een regenachtige ochtend verzamelen gedeputeerde Huib van Essen, regiodirecteur Warmold ten Zijthoff van Stedin en de Nieuwegeinse wethouder Ellie Eggengoor bij het remiseterrein van de Regiotram. De locatie is niet toevallig. Vlakbij gebruiken bussen een nieuwe oplaadtechniek die minder belastend is voor het overvolle stroomnet. Tjark de Vries van Strukton komt die techniek uitleggen.

"Eigenlijk hebben we de draad van de tramlijn wat verlengd om de bussen op te laden", vertelt De Vries. Vanuit de kabels boven de tramlijn loopt een dikke rode kabel. Die kabel gaat ondergronds naar de oplaadstations van de busremise en weer terug. "Er was niet genoeg ruimte op het stroomnet om de bussen hier op te laden. Door deze oplossing kon het wel." Dit soort innovaties zijn nodig in de gezamenlijke aanpak om Utrecht uit de aansluitstop te helpen.

Die aanpak heet Aanpak Megaflex. Het bestaat uit veel verschillende maatregelen. Gasgeneratoren worden vaker ingezet. Bewoners worden aangemoedigd hun stroom minder te gebruiken op de drukste momenten en bij bedrijven moeten batterijen ervoor zorgen dat er stroom 'apart wordt gezet' voor als het netwerk overbelast is.

Ook Stedin gaat anders werken. Zo gaat de netbeheerder meer stroom tegelijkertijd op het stroomnet toestaan. Dat geeft wel extra risico. De kans op een stroomstoring neemt toe. Regiodirecteur Ten Zijthoff benadrukt dat die kans nog steeds niet groot is.

Op de inzet van gasgeneratoren is kritiek. Voorstanders van de verduurzaming zien de tijdelijke inzet van gas (een fossiele brandstof) als stap terug. Gedeputeerde Van Essen zegt de kritiek te begrijpen, maar ziet het anders. "De installaties zullen alleen op piekmomenten bijspringen." De provincie verwacht dat dit in de winter vaak is tussen 16.00 en 21.00 uur. "Daarmee zorgen ze ervoor dat warmtepompen aangesloten kunnen worden of bedrijven hun gasovens kunnen vervangen met elektrische ovens." De generatoren worden ook maar tijdelijk ingezet: "Voor een periode van tien of vijftien jaar."

Maar plek voor zo'n gasgenerator is er in gemeentes niet zomaar. "We hebben weinig ruimte in Nieuwegein", vertelt wethouder Eggengoog. Ze is in overleg met Stedin over goede plekken. "Daarbij kijken we vooral naar bedrijventerreinen." Maar zelfs al vindt de gemeente een plek, dan staat er niet meteen een generator. Nieuwegein is geen eigenaar van de grond en omwonenden kunnen bezwaar maken tegen een locatie. Dat gebeurt bij hoogspanningsstations bijvoorbeeld. Een goede locatie vinden duurt dan jaren. "Dat risico is er maar we zullen alle procedures netjes doorlopen."

Op dit moment zoekt Stedin nog per gemeente naar goede plekken. Dat verandert met de nieuwe aanpak. Provincie, gemeenten en Stedin kijken nu samen waar de generatoren nodig zijn. "De eerste vier locaties zijn volgend jaar al in gebruik. Dat is echt heel snel gegaan."

Wethouder Eggengoog hoopt op begrip van inwoners en ondernemers. "Ook zij hebben dagelijks last van netcongestie. Er zijn bedrijven die niet kunnen uitbreiden." De gemeente moet in de komende jaren nieuwe huizen bouwen en oude gebouwen vervangen. "Alles is ruim vijftig jaar geleden tegelijkertijd gebouwd. Dus we zien nu dat alle schoolgebouwen en sporthallen op korte termijn moeten worden vervangen."

Naast het nieuwe oplaadsysteem komt Strukton met nog een oplossing. Een kleine grijze kubus staat naast een klein treintje in de zaal. Het is een batterij waarin de stroom van de tramlijn kan worden opgeslagen als er geen tram rijdt. In februari komt een echte bij de busremise, vertelt De Vries. Wanneer de bussen moeten opladen in piekmomenten is er extra vermogen.

De Vries ziet ook wel voor zich dat zo'n batterij in een woonwijk komt te staan. "Ook dit is een puzzelstukje waarmee je de netcongestieproblemen kunt oplossen." Een grote grijze doos komt dan niet in het straatbeeld. "Dat zou ook onder de grond kunnen bijvoorbeeld."

Met de aanpak moeten begin 2028 nieuwe aansluitingen weer kunnen. "Het zal niet in één keer zijn dat die hele wachtlijst weggewerkt kan worden", tempert Van Essen de verwachtingen. Regiodirecteur Ten Zijthoff sluit zich daarbij aan. "Het eerlijke verhaal is dat we niet teruggaan naar de situatie waarin iedereen alles maar kan aanvragen."