Nieuws
1 oktober, 06:03 • Aangepast 1 oktober, 10:32 • 3 minuten leestijd
Na bijna twee jaar komt er vandaag een einde aan de vaste grenscontroles. De marechaussee gaat in het vervolg weer mobiele controles uitvoeren. Bestuurders uit de regio zijn er blij mee. Zij zagen vooral overlast en weinig effectiviteit. "Nu de Duitsers nog."
Nederland voerde op 9 december 2024 tijdelijke vaste grenscontroles in op initiatief van toenmalig minister Marjolein Faber. Hoofddoel was het verminderen van asielinstroom om de druk op de asielketen te verlichten. De maatregel werd meerdere keren verlengd en bleef uiteindelijk bijna 22 maanden van kracht.
Vorig jaar kwam de algemene rekenkamer al tot de conclusie dat deze manier van controleren geen effectief middel is om de asielinstroom te beperken. Daarnaast stuitten de controles op een bak kritiek van bestuurders uit de regio. Met name burgemeester Jeroen Diepemaat van Losser verzette zich er fel tegen. Hij zag onder meer hoe de controles leidden tot sluipverkeer en onveilige situaties in zijn gemeente.
Zijn ambtsgenoot uit Oldenzaal en voorzitter van het Duits-Nederlandse samenwerkingsverband EUREGIO Patrick Welman deelt mee in dat verzet. "De Nederlandse controles hebben weinig effect gehad", vertelt hij tegenover de NOS. "Symboolpolitiek is in dit geval denk ik wel een terecht woord. Als het echt wat had opgeleverd, was dat wel groot in het nieuws gekomen. Dat is niet gebeurd."
Volgens de Oldenzaalse burgemeester heeft deze manier van controleren vooral tot overlast geleid. "Zeker op de hoofdwegen, dan merkte je gewoon dat je meer tijd nodig had om van A naar B te komen." Binnen de EUREGIO ziet hij ook veel tegenstand. "Het is niet van deze tijd. We hebben niet voor niets het Schengenverdrag en een fijne grensoverschrijdende samenwerking. Dit soort controles helpen daar niet bij."
De marechaussee gaat vanaf vandaag weer over op mobiele controles, zoals ze dat tot december 2024 ook deden. Dat betekent patrouilleren langs de grens en selectief controleren op verdachte situaties.
"We mogen binnen een gebied van 20 kilometer vanaf de grens opereren en controles uitvoeren", zegt woordvoerder en brigadecommandant van de marechaussee Donja Bronkhorst. "Daarbij richten we ons nog altijd op migratiecriminaliteit zoals mensensmokkel. We kunnen voertuigen staande houden, maar proberen het verkeer zo min mogelijk tot last te zijn. Het voordeel is dat we op deze manier onvoorspelbaarder zijn voor criminelen, waardoor we effectiever en efficiënter kunnen optreden."
Het is geen volledige terugkeer naar de oude werkwijze. Vergeleken met de periode tot en met 2024 krijgt de marechaussee er meer bevoegdheden bij. Zo mag er langer op dezelfde weg worden gecontroleerd en worden ook binnenhavens voor de kleinere scheepvaart meegenomen. Ook mogen er hele treinen worden doorzocht in plaats van enkele coupés.
Welman is blij dat de vaste controles verleden tijd zijn, maar daarmee is de kous voor hem nog niet af. "Het zijn vooral de controles door de Duitsers waar we de meeste overlast van ondervinden", zegt hij. "Ik snap best dat zij daar onder het mom van veiligheid mee zijn begonnen. Maar ook daar geldt: als je kijkt naar het effect, denk ik dat dat heel beperkt is."
Ook bij onze oosterburen is er met name in de grensstreken verzet tegen de controles. Toch werden de Duitse controles onlangs nog met zes maanden verlengd, tot maart 2027.