Waarschuwing voor te veel vrijheid voor scholen bij gebruik AI

Omrop Fryslân

Gisteren, 11:50 • 4 minuten leestijd

Veel scholen denken na over hoe ze AI gaan toepassen in het onderwijs. Volgens ontwikkelingspsycholoog Bertus Jeronimus van de Rijksuniversiteit Groningen is de ontwikkeling van deze techniek zo cruciaal dat het niet moet worden overgelaten aan individuele docenten of scholen.

Er moet een landelijke aanpak komen, stelt hij.

Bertus Jeronimus volgt het nieuws over AI op de voet. Als ontwikkelingspsycholoog heeft hij zorgen over wat de mogelijkheden kunnen doen met de basisvaardigheden van de huidige kinderen en jongeren.

Die staan al erg onder druk. In ongeveer 20 jaar tijd zijn de schoolprestaties van kinderen in een 'vrije val' onderuitgegaan. Schermgebruik en de opkomst van video heeft daar zonder twijfel zijn invloed op gehad.

Mensen van 25-plus stonden lang in de top-5 van de landenlijst als het gaat om de leesvaardigheid. "Op dit moment zitten we in de staartje, nog onder Griekenland en Turkije", vertelt Jeronimus.

Nu speelde die ontwikkeling zich niet alleen in Nederland af, maar er is wel verschil in hoe landen hebben ingespeeld op de nieuwe situatie.

Bertus Jeronimus is ontwikkelingspsycholoog en hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij groeide op in Appelscha.

Hij doet onderzoek naar hoe mensen verschillen in hoe ze denken en voelen en hoe dit wordt gevormd door werk, sociale contacten, stress of andere zaken.

Nederland stond vooraan om alle nieuwe technologische ontwikkelingen op te nemen in het onderwijs. Digiborden, laptops, iPads: bijna alle scholen werken ermee. "Maar niemand heeft zich daarbij afgevraagd: wat moet het opleveren of wat winnen we hiermee?"

Andere landen, zoals Ierland en Schotland, waren afhoudender en belangrijker nog: daar kwam een landelijke aanpak. "Daar hebben ze het verval kunnen afbuigen. Hier hebben scholen nog veel vrije invulling."

Dat moet met AI niet weer gebeuren, vindt Jeronimus. Want AI kan het hele onderwijs op zijn kop zetten. Het programma kan positief werken. Het kan je helpen met redeneren, hints geven of kan je heel geduldig helpen om op tien manieren een wiskundesom uit te leggen.

Aan de andere kant kan het ook de antwoorden voorzeggen, en daar leer je normaalgesproken niet zoveel van. Daarnaast is AI vaak heel positief, een beetje te.

"Ik gebruik het zelf ook en krijg steeds complimentjes, zoals 'wat ben je toch slim'. Nu weet ik wel beter, maar kinderen die de hele tijd te horen krijgen dat ze geweldig zijn, zullen het ook geloven."

"Maar het is ook wel eens goed om kritiek te krijgen. Het is eerst niet fijn om te horen, maar de volgende dag denk je misschien: daar zat toch wel wat in."

Bovendien moet je wel wat bagage hebben om de antwoorden van je chatbot op waarde te kunnen schatten.

"Ik denk nog weleens: hé, dit getal is wel heel groot. Zou het wel kloppen? En dan laat ik hem het opnieuw uitrekenen en vaak blijkt dan dat er een fout is gemaakt. Om dat eruit te halen, moet je eigen kennis ook op peil zijn."

Veel scholen denken na over hoe ze AI moeten toepassen. Eigenlijk is dit een taak van de overheid, volgens Jeronimus. Die zou een eigen app moeten ontwikkelen die kinderen helpt om te redeneren en tot een goed antwoord te komen.

Het programma Snappet dat nu al heel wat jaren op basisscholen wordt gebruikt, is een goed voorbeeld van hoe het kan. Het is goed afgebakend en past zich aan het niveau van het kind aan. Andere open-AI-programma's zouden juist geblokkeerd moeten worden op school, omdat het kind werk uit handen kan nemen.

In Nederland is de overheid doorgaans terughoudend om het onderwijs te sturen. "Vrijheid om het zelf in te richten, wordt gezien als belangrijk, maar net als met de leesvaardigheid kan een landelijke aanpak beter werken."

Kennis en vaardigheden moeten uiteraard wel worden aangeleerd. "Ze moeten zich ook zonder AI kunnen redden." Op het hbo en op de universiteit kan AI juist heel goed worden gebruikt. "Daar gaat het meer om analyseren, nadenken en verantwoording afleggen."

Daarnaast zullen scholen moeten nadenken over hoe ze omgaan met huiswerk en opdrachten, want Open AI blokkeren op school, kun je afspreken, maar voor thuisgebruik ligt dat anders. Een essay of profielwerkstuk maken, is met AI een fluitje van een cent.

"Als je zoiets wilt blijven doen als school, zal de lat flink omhoog moeten."