Omroep Zeeland
Gisteren, 11:24 • 4 minuten leestijd
Het aantal uitkeringen in Zeeland is de afgelopen vijf jaar gestegen met 3,3 procent en neemt naar verwachting verder toe. Vooral het aantal uitkeringen door ziekte en gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid groeit. Volgens Rutger Punt van het UWV spelen de vergrijzing en de kwetsbare positie van sommige groepen op de arbeidsmarkt daarbij een belangrijke rol.
Stijging uitkeringen Zeeland
Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat het aantal uitkeringen per duizend inwoners in Zeeland tussen januari 2022 en januari 2026 in alle Zeeuwse gemeenten is toegenomen. Naast de groei van het aantal ziekte- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen is ook een stijging van het aantal bijstandsuitkeringen zichtbaar. Volgens Punt heeft de stijging van het aantal bijstandsuitkeringen niet één duidelijke oorzaak. Het gaat volgens hem om een combinatie van ontwikkelingen.
Belangrijke oorzaak is dat de Zeeuwse bevolking relatief sterk is vergrijsd. Oudere mensen hebben gemiddeld vaker gezondheidsproblemen en lopen daardoor meer risico om tijdelijk of blijvend niet te kunnen werken. Daarnaast zijn er meer groepen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt, onder wie jongeren die moeite hebben om duurzaam werk te vinden. Zij hebben bijvoorbeeld niet altijd de opleiding, werkervaring of begeleiding die nodig is om aan de slag te komen en te blijven.
De stijging van het aantal uitkeringen lijkt tegenstrijdig, omdat veel Zeeuwse werkgevers juist dringend op zoek zijn naar personeel. Toch kunnen veel mensen met een uitkering niet direct aan het werk. Punt spreekt van een mismatch tussen vraag en aanbod. "Werkgevers zoeken personeel met bepaalde diploma's, vaardigheden of werkervaring, terwijl werkzoekenden daar niet altijd over beschikken. Soms stellen werkgevers volgens hem ook te hoge eisen", aldus Punt. De kloof kan volgens hem onder meer worden verkleind door mensen op te leiden of te begeleiden naar sectoren waar veel werk is.
Bekijk hieronder het overzicht per Zeeuwse gemeente.
Deze ontwikkeling heeft ook gevolgen voor de Zeeuwse economie. Wanneer minder mensen direct beschikbaar zijn voor werk, wordt het voor bedrijven moeilijker om vacatures te vullen. "Daardoor kunnen zij minder gemakkelijk groeien en stellen zij investeringen mogelijk uit", zegt Punt. "Ook nemen de kosten voor de samenleving toe. Want uitkeringen en begeleiding worden betaald vanuit de sociale zekerheid."
Opvallend is dat het aantal bijstandsuitkeringen in Zeeland is gestegen (met 3,2 procent), terwijl landelijk sprake is van een daling (met 1,4 procent). Een precieze verklaring is volgens Punt moeilijk te geven, omdat de ontwikkeling van de bijstand sterk afhankelijk is van lokale omstandigheden. Ook hier kan de vergrijzing een rol spelen. Door gezondheidsproblemen kunnen mensen hun baan verliezen en na verloop van tijd aangewezen raken op een bijstandsuitkering. Punt vermoedt dat die opeenvolging van omstandigheden in Zeeland vaker voorkomt.
Op korte termijn houden we rekening met een toename van het aantal WW-uitkeringen
Om de stijging af te remmen, moet volgens Punt meer worden gedaan voor mensen die nu langs de kant staan. Daarvoor is samenwerking nodig tussen gemeenten, werkgevers, onderwijsinstellingen, vakbonden en andere organisaties op de arbeidsmarkt. Die partijen kunnen bijvoorbeeld samenwerken binnen het Werkcentrum. Daar kunnen werkzoekenden en werkgevers terecht voor hulp, advies, scholing en begeleiding. Het UWV levert daarbij arbeidsmarktinformatie, ondersteunt werkgevers en biedt re-integratietrajecten aan.
Werkgevers spelen volgens Punt ook een cruciale rol bij het terugdringen van het aantal mensen dat zonder werk zit. Zij moeten vaker kijken naar wat iemand met begeleiding wél kan, in plaats van alleen naar diploma's of werkervaring. "Deze krapte op de arbeidsmarkt waait niet over", waarschuwt hij. Volgens het UWV kan het personeelstekort nog vijf tot tien jaar aanhouden. Er zijn mensen die met begeleiding en ondersteuning beschikbaar zijn. "Als we anders naar die mensen kijken, is er wel degelijk potentieel voor werkgevers. Alleen moeten ze daar voor openstaan", aldus Punt.
Punt verwacht dat het totale aantal uitkeringen in Zeeland voorlopig verder zal stijgen. "Op korte termijn houden we rekening met een toename van het aantal WW-uitkeringen." Zeeland heeft relatief veel industrie. Die sector staat onder druk door onder meer hoge energieprijzen en economische onzekerheid. Dat kan leiden tot banenverlies en daarmee tot meer aanvragen voor een werkloosheidsuitkering.
Op langere termijn is de ontwikkeling volgens Punt moeilijker te voorspellen. "Dit hangt mede af van internationale conflicten, waaronder de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten. Die zorgen voor economische onzekerheid en hebben daarmee ook invloed op de Zeeuwse arbeidsmarkt."