Zero-emissiezone dwingt kleine ondernemer tot ingrijpende keuzes: 'Pensioengeld al uitgegeven'

ALPHEN AAN DEN RIJN - Nachten heeft hij wakker gelegen vanwege de aanstaande invoering van een zero-emissiezone. Nu dat moment nadert, is voor Diederik de Jong het uur U aangebroken. Tegen wil en dank heeft de leverancier van apparatuur in licht en geluid een elektrisch bedrijfsbusje aangeschaft. 'Ik heb mijn pensioengeld voor later nu al uitgegeven.'

Modeshows, festivals en bedrijfspresentaties. Het zijn gelegenheden waarvoor Diederik wordt ingehuurd om de techniek te verzorgen. In zijn riante bedrijfsruimte barst het dan ook van de benodigde materialen. 'Hier staat voor drie ton aan apparatuur', schat de 52-jarige Alphenaar.

Van sneeuwmachines voor filmsets tot schuimkanonnen voor campingparty's. Van podiumdelen voor catwalks of muziekoptredens tot verlichting in alle soorten, maten en kleuren. En van luidsprekers, mengtafels en versterkers tot grote led- en projectieschermen.

Om al die apparatuur op de gewenste locatie te krijgen, gebruikt Diederik drie verschillende voertuigen. Een bestelbusje voor kleinere producties, een podiumwagen voor wat grotere producties en een trekker met een trailer voor zeer grote producties.

Maar over exact drie maanden, als in en rondom het centrum van Alphen aan den Rijn een zero-emissiezone wordt ingevoerd, ziet het leven er voor hem heel anders uit. Hij woont zelf in het stadshart en moet met zijn dieselauto's meer dan twaalf keer per jaar in het uitstootvrije gebied zijn.

Dat vervuilende bedrijfswagens zoals die van hem worden geweerd, geeft hem al twee jaar kopzorgen. 'Al vanaf dag één dat dit plan werd geïntroduceerd, heb ik er echt wel wakker van gelegen', vertelt Diederik.

'Drie nieuwe elektrische voertuigen kosten gemiddeld minstens 20.000 tot 25.000 euro per wagen. Serieus geld. En die schrikbarend hoge kosten kan ik niet verhalen op mijn klanten. Ik word gedwongen te investeren in voertuigen, terwijl ik juist een plan had om investeringen te doen in techniek.'

Geen boetes, maar waarschuwingen

In de eerste zes maanden worden er geen boetes uitgedeeld, maar alleen waarschuwingen. Daarna gaat de gemeente Alphen aan den Rijn handhaven met camera's die kentekens kunnen herkennen.

Ondernemers kunnen een ontheffing krijgen om toch in het uitstootvrije gebied te komen. Die kost 30 euro per dag (maximaal twaalf keer per jaar) of 250 euro per jaar, afhankelijk van de financiële of persoonlijke situatie.

Aantal oplaadpunten 'aanzienlijk gestegen'

Verder meldt de gemeente dat het aantal elektrische oplaadpunten 'aanzienlijk gestegen' is. Op dit moment zijn dat er meer dan 1700, waarvan er bijna vierhonderd binnen de emissieloze zone vallen.

Bovendien komen er volgens de gemeente nog tientallen laadlocaties bij. 'Alle ondernemers moeten de zero-emissiezone mee kunnen maken', is het vertrekpunt van wethouder mobiliteit en logistiek Relus Breeuwsma (CDA).

Hoewel de gemeente het eerste halfjaar geen boetes gaat uitdelen, voelt Diederik zich met de rug tegen de muur gezet. Daarom heeft hij deze zomer een ingrijpende maatregel genomen. Zijn bestelbusje is namelijk ingeruild voor een elektrische variant.

Die keuze gaat gepaard met een flink offer. 'Ik heb nu bewust gekozen voor een tweedehands elektrisch voertuig, omdat ze hagelnieuw onbetaalbaar zijn. Dit busje heeft me 38.000 euro gekost. Hiervoor heb ik mijn pensioengeld voor later nu al uitgegeven.'

Het p-woord is gevallen. Juist omdat Jon Tukker (64) binnen afzienbare tijd met pensioen gaat, ontspringt hij voor een groot gedeelte de dans. De restauratietimmerman hoeft zijn busje niet meer te vervangen, maar krijgt een ontheffing waarvoor hij eenmalig 250 euro moet betalen.

In die bedrijfswagen zit behoorlijk wat zwaar geschut. Cirkelzagen, decoupeerzagen en kettingzagen. Frezen, schaven en slijptollen. Gezamenlijk goed voor een geschatte waarde van zeker 8000 euro, zo heeft Jon becijferd.

'Als je nog twee jaar te gaan hebt en je moet een bus aanschaffen voor 35.000 euro, dan zijn dat kosten die je niet zomaar op de plank hebt liggen', zegt de Alphense zzp'er, die eveneens in de geplande zero-emissiezone woont.

Hij voorziet dat het door de gemeente bedachte plan collega-ondernemers in de problemen gaat brengen. 'In het begin was ik furieus, dat is wel een beetje weggeëbd. Ik hoop over een jaar of twee te stoppen, maar er zijn legio ondernemers die waarschijnlijk nog een jaar of twintig door moeten.'

Emotionele hoorzitting in gemeentehuis

Tijdens een hoorzitting over de Alphense zero-emissiezone liepen eind vorig jaar de emoties hoog op. Diederik de Jong was destijds één van de elf insprekers in de raadszaal van het gemeentehuis.

'Het vernieuwen van mijn voertuigen is een investering en kapitaalvernietiging die ik niet kan lijden', betoogde hij tegenover de lokale politiek. 'Deze plannen kunnen mogelijk het einde van mijn onderneming betekenen.'

'Er is gewoon geen keuze'

Jon Tukker liet zich vertegenwoordigen door zijn levenspartner Marjan (56). 'Als je als ondernemer ergens een klus krijgt aangeboden die in een zero-emissiezone valt, heb je de keuze om de klus wel of niet aan te nemen', zei ze.

'Als je er woont, is er gewoon geen keuze. Ik hoop dat u bij de keuze die u gaat maken rekening houdt met zulke situaties. Want ik denk dat hij (Jon, red.) niet de enige kleine zelfstandige zal zijn die in deze situatie zal komen.'

Over hen maakt Jon zich ernstige zorgen. 'Zij worden gedwongen om een elektrische bus aan te schaffen voor een hoop geld. En dan zullen ze hun prijs flink omhoog moeten drijven om de centen bij elkaar te krijgen. Ik begrijp dat er wat moet gebeuren, maar dit is een druppel op de gloeiende plaat.'

'Natuurlijk is het goed om duurzaam te gaan werken, dat doe ik ook met mijn verlichting', benadrukt Diederik de Jong op zijn beurt. 'De oude halogeenspots gaan er allemaal uit, dat wordt ledverlichting. En we gaan meer met accu's werken om het stroomverbruik te beperken.'

Hij gaat verder: 'Dus het plan an sich is niet zo heel verkeerd, alleen de snelheid en de manier waarop het nu wordt doorgedrukt zijn helemaal fout. Ik denk aan een termijn van vijf of misschien wel tien jaar. Dan zijn we ook met de techniek weer bij.'

Sinds hij met zijn kleinste voertuig elektrisch rijdt, ondervindt hij daar nadelen van. 'Het rijdt heerlijk, maar de actieradius is aanzienlijk kleiner. Op een volle tank met diesel reed ik duizend kilometer. Als ik nu een volle accu heb, kom ik niet verder dan Eindhoven. Daarna is het klaar en moet ik bijladen.'

Direct gevolg is dat Diederik vrijwel altijd een halfuur extra moet reserveren om onderweg stroom te 'tanken'. Al geeft de stap die hij heeft gezet hem wel enigszins rust. 'Maar ik ben er nog lang niet. Ik heb nog twee voertuigen voor grote producties en eigenlijk zou ik niet weten hoe ik dat op moet lossen.'

Boetes riskeren? Vergunningen of ontheffingen proberen aan te vragen? Het zijn om uiteenlopende redenen geen voor de hand liggende oplossingen. Dus duurt het stressgevoel voort bij de ondernemer wiens eenmanszaak al sinds 1995 bestaat.

Zijn grootste frustratie zit 'm in het feit dat het voortbestaan van zijn bedrijf wordt bedreigd, buiten zijn schuld om. 'Het meest bizarre vind ik: dit soort regelgeving, die van achter een bureau wordt bedacht, schopt mijn bedrijf omver. Terwijl het niks te maken heeft met de kwaliteit of diensten die ik lever.'

Diederik heeft dan ook een dubbel gevoel overgehouden aan het uitgeven van al zijn spaargeld. 'Jee, ik heb het opgelost. Getver, ik heb geen reserves meer en ik moet nog maar zien of en hoe ik het red. Ik probeer zo lang mogelijk het hoofd boven water te houden.'