Op strooptocht door winkelcentrum: 'Het is een verslaving'

DEN HAAG - Vijftien pakken wasmiddel, dozen LEGO, kleding en tassen vol boodschappen bij de supermarkt. De 36-jarige N.T. uit Den Haag steelt alles wat los en vast zit. Al dertien jaar lang. Haar strafblad is indrukwekkend, maar echt straf krijgt ze eigenlijk nooit, vanwege haar psychische en fysieke gesteldheid. De Haagse rechtbank moet zich, voor de zoveelste keer, buigen over de vraag wat er met de kleptomaan moet gebeuren.

T. staat regelmatig voor de politierechter. Ze wil graag behandeld worden voor al haar problemen, maar een politierechter kan een behandeling niet opleggen als straf. Daarom staat ze nu voor de meervoudige kamer.

Die moet beslissen over de vraag of de verdachte de cel in gaat, wat gezien haar eerdere veroordelingen eigenlijk onvermijdelijk is, of dat ze toch nog de kans op een behandeling krijgt.

De lijst met verdenkingen tegen T. omvat deze keer zeventien winkeldiefstallen, waarvan één met geweld. Ze is in maart van dit jaar bij de Hoogvliet in Den Haag-Ypenburg met twee volle boodschappentassen de deur uitgelopen. Een medewerkster die dat zag ging achter haar aan.

De medewerkster trok de achterdeur van de auto open waarmee T. wilde vluchten, in een poging de tassen van de achterbank te pakken. T. gaf gas en de medewerkster werd door het openstaande portier enkele meters meegesleurd. Ze liep blauwe plekken en kneuzingen op.

'Ik had ernstig gewond kunnen raken, of nog veel slechter', zo zegt het slachtoffer donderdagochtend tegen de rechtbank. 'Daarbij denk ik aan mijn zoontje van 6 jaar oud, aan wat het zou hebben betekend als mij echt iets ergs was overkomen.'

T. moet huilen bij de slachtofferverklaring. 'Ik heb haar niet gezien. Echt niet. Geweld zit helemaal niet in mij.' Stelen wel. Eén van de feiten op de dagvaarding is 'een strooptocht', zoals de officier van justitie het noemt, door winkelcentrum De Tuinen in Naaldwijk, in januari van dit jaar.

Personeel van één winkel betrapte T. en belde de politie. Die vond in haar auto tassen vol met spullen uit in totaal zes winkels. Een klein deel daarvan was betaald, maar het meeste niet. Ze geeft het allemaal volmondig toe.

De verdachte is ook hierom in tranen. En ook als ze vertelt dat ze moet stelen in opdracht van mannen die dreigen haar seksueel te misbruiken als ze dat niet doet.

Dat verhaal vertelt ze vaker, maar de politie heeft er nooit een bewijs voor kunnen vinden. Als de rechtbank haar ondervraagt geeft T. uiteindelijk schoorvoetend toe dat het ook uit haarzelf komt. De kleptomanie is een verslaving.

Ze wil er graag voor behandeld worden en wil structuur in haar leven. Ze droomt ervan om vrijwilligerswerk te doen. De rechtbank wil weten waarom alle hulp die ze tot nog toe heeft gekregen van de reclassering niets heeft opgelost. T. denkt dat alleen een opname in een kliniek haar gaat helpen.

De reclassering geeft aan dat bij hun de mogelijkheden zijn uitgeput. 'Ze blijft terugvallen in haar gedrag, ook de afgelopen maanden weer', zegt de reclasseringsmedewerkster.

De rechtbank merkt op dat een lange gevangenisstraf op zijn plaats zou zijn. 'U krijgt steeds voorwaardelijke celstraffen, elk aanknopingspunt om hieruit te komen laat u links liggen en u heeft misschien het idee gekregen dat het elke keer wel met een sisser af zal lopen. U heeft nog nooit echt de consequenties gevoeld.'

De verdachte beaamt dat volmondig. 'Ik breng mezelf steeds weer in de problemen. Mijn gezondheid wordt steeds slechter.' T. heeft naast haar psychische problemen ook een eetstoornis.

Ze zit sinds twee weken in een rolstoel. Haar lichaamsgewicht is volgens de officier van justitie inmiddels levensbedreigend. Maar in de periodes dat het beter gaat is ze in staat om met volle boodschappentassen te zeulen, merkt de rechtbank op.

T. heeft zichzelf in het verleden wel aangemeld bij psychiatrische klinieken, maar die willen haar pas opnemen als de eetstoornis is behandeld. Daarvoor heeft ze nu een zorgmachtiging. Morgen, vrijdag, kan ze terecht in Assen.

Maar over zes maanden staat ze dan weer op straat, zonder dat ze direct door kan voor opname in een kliniek. Dat maakt het risico op terugval groot.

De officier van justitie vindt dat T. uiteindelijk een zogeheten ISD-maatregel moet krijgen, een twee jaar durende straf voor veelplegers. Maar de verdachte voldoet nog niet aan de voorwaarden daarvoor: ze heeft te weinig onherroepelijke veroordelingen.

De officier eist daarom een celstraf van twee weken plus de uitvoering van drie eerdere voorwaardelijke straffen van in totaal 56 dagen. Daarmee kan een ISD-maatregel dichterbij komen.

De advocaat van T., Maarten Eckhardt, vindt dat nou juist niet de goede keus. 'Er is van alles aan de hand. We komen er niet uit en dan gaan we als trechter naar de ISD toewerken. Twee jaar naar binnen, is dat dan de oplossing? Wordt de maatschappij daar beter van?'

'De oudste rechter vroeg: waarom accepteert u geen zorg? Maar die zorg is nog nooit aangeboden. Dat rechtvaardigt niet alles, maar dat is wel zorgelijk. En de reclassering zegt: we kunnen het niet meer. Dat is ook pijnlijk.' Hij vraagt om een taakstraf of, opnieuw, een voorwaardelijke celstraf.

T. zelf benadrukt dat ze spijt heeft van alles wat er is gebeurd. 'Het gaat bergafwaarts door de stress en alles. Ik ben mezelf helemaal verloren. Ik zit al zo lang in deze vicieuze cirkel dat ik niet weet hoe ik eruit moet komen.'

'Ik snap dat ik heel erg fout ben geweest, maar de gevangenis gaat me niet helpen.' De rechtbank doet over twee weken uitspraak.

Vanwege haar kwetsbaarheid heeft Omroep West ervoor gekozen om de voornaam van deze verdachte, in tegenstelling tot bij veel andere rechtszaken, niet te noemen.