25 sep 2026 om 08:00
Update: 1 week geleden
Het moet het sluitstuk van de partijfusie zijn: een referendum over de vraag bij welke fractie PRO zich aansluit in het Europees Parlement na de verkiezingen in 2029. Leden moeten partijkleur bekennen, waar die discussie tot nu toe juist op de achtergrond bleef.
Bij geen enkele stemmingsuitslag richting de fusie van GroenLinks en de PvdA tot PRO was er reden tot veel discussie.
Waar de leden zich konden uitspreken over het vormen van één fractie, met één lijst de verkiezingen in, hetzelfde partijprogramma of het officieel beklinken van de fusie, was het beeld overal hetzelfde: er werd massaal vóór gestemd.
Maar de oude partijkleuren komen toch weer bovendrijven nu er wordt gestemd over de vraag bij welke fractie PRO zich na de Europese verkiezingen in 2029 moet gaan aansluiten. In Brussel zitten de PRO-parlementariërs van oudsher nog verdeeld in een GroenLinks-fractie (aangesloten bij de Europese Groene Partij, EGP) en een PvdA-fractie (aangesloten bij de Partij van de Europese Socialisten, PES).
Je kunt niet lid zijn van twee koepels tegelijkertijd, dus konden de leden zich sinds vorige week vrijdag tot vandaag 12.00 uur uitspreken over de vraag bij welke Europese fractie zij zich willen aansluiten. De uitslag volgt rond 16.00 uur. Dan wordt ook de nieuwe partijvoorzitter bekendgemaakt.
Puur inhoudelijk past PRO beter bij de Groenen
De partijtop heeft al kleur bekend. Die volgt het advies van een interne commissie onder leiding van Mariëtte Hamer (oud-PvdA) en Nel van Dijk (oud-GroenLinks).
In het advies van zes A4'tjes wordt vooral benadrukt hoeveel EGP en PES gemeen hebben en dat een keuze voor de ene partij beslist geen keuze tégen de andere is. "Vanuit het verkiezingsprogramma van PRO ligt er een verbintenis met beide Europese partijen", schrijven Hamer en Van Dijk.
Dat klopt ergens wel, maar er zijn zeker ook verschillen. Politicoloog Simon Otjes (Universiteit Leiden) onderzocht op basis van partijstandpunten en eerder onderzoek bij welke Europese partij PRO het beste past. Puur inhoudelijk dus. Hij deelde zijn bevindingen op het politieke blog Stuk Rood Vlees.
Inhoudelijke keuze zou pijnlijk zijn
Wat blijkt? Op de meeste grote thema's, zoals economie, Europese integratie, klimaat en de bescherming van de rechtsstaat, staat zowel GroenLinks als de PvdA dichter bij het groene EGP dan de sociaaldemocraten van PES. Op migratie staat de PvdA wel dichter bij PES.
"Vanuit een inhoudelijk perspectief", zo concludeert Otjes, heeft PRO "een grotere verwantschap" met de groenen dan met de sociaaldemocraten.
Maar een puur inhoudelijke keuze wordt er niet gemaakt, blijkt uit het interne advies van Hamer en Van Dijk. Dat zou ook pijnlijk zijn, want dan erken je in feite dat PRO in de kern nog groen of sociaaldemocratisch is. Die keuze en de daaropvolgende discussie wil men koste wat kost voorkomen.
Dus wordt dit vraagstuk pragmatisch benaderd. Bij welke Europese partij heb je de meeste invloed? De sociaaldemocraten in PES zijn op alle belangrijke niveaus in de Europese politiek vertegenwoordigd. Daarom luidt het advies om "alles afwegend" aan te sluiten bij de sociaaldemocraten van PES.
Kiezen voor macht of idealen?
Het is niet bekend hoe verdeeld de achterban is, en of dat überhaupt het geval is. Dat moet vrijdagmiddag blijken. Er is in ieder geval wel flink campagne gevoerd.
Jan Pronk (oud-PvdA-minister) en Boyd Angenent (oud-voorzitter van de Jonge Socialisten) pleitten in Trouw als oud-PvdA'ers opvallend genoeg voor aansluiting bij de Groenen. PES heeft in hun ogen het linkse gedachtegoed "verloochend", waardoor verkeerde keuzes worden gemaakt. De focus in Europa moet volgens hen liggen op het aanpakken van klimaatverandering en de energietransitie. "De Europese Groenen begrijpen dat."
PES-aanhangers zien juist wel iets in het argument van meer invloed. Alleen dan kun je "progressieve idealen" omzetten in concrete resultaten. Denk daarbij aan de Europese Green Deal.
"Het is daarom essentieel dat PRO-leden eind september een duidelijke keuze maken voor aansluiting bij het grootste progressieve blok van Europa: de Partij van Europese Sociaaldemocraten (PES)", schrijven PRO-leden Lieke Kuiper en Paul Tang in een opiniestuk in de Volkskrant.
Hiermee doemt de discussie weer op tussen de twee (oude) achterbannen: zonder enige concessies vasthouden aan je idealen (GroenLinks), of met een beetje water bij de wijn besturen zodat je (een deel van) je idealen ook kunt verwezenlijken?
Het is de vraag of die discussie na vrijdagmiddag, ongeacht de uitslag, gaat liggen.
Edo van der Goot
Politiek verslaggever
Edo volgt de grote politieke ontwikkelingen in Den Haag en focust op Defensie en Buitenlandse Zaken. Hij schrijft het blog Binnenskamers en is te horen in De Wandelgangen. Mail je tips of vragen.