Binnenskamers | Na 'vol op hun bek slaan' kan een beetje zelfspot geen kwaad

In de rubriek Binnenskamers schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Den Haag kan wel een beetje zelfspot en zelfrelativering gebruiken.

Het gebeurt weleens dat politici uit hun slof schieten. Zoals oud-premier Mark Rutte toen hij sprak over het geweld tegen hulpverleners tijdens de jaarwisseling. "Het liefst zou ik de lui die dat doen persoonlijk in elkaar willen slaan", zei Rutte in januari 2019. Om er wel direct aan toe te voegen: "Maar dat gaat niet."

Of later tijdens de coronacrisis toen voetbalsupporters tegen de afspraken in toch gingen juichen in het stadion. "Gewoon je bek houden als je daar zit en naar die wedstrijd kijken", was Ruttes 'advies'.

Maar als ik denk aan uit de slof schieten, dan zie ik toch als eerst oud-PvdA-leider Diederik Samsom voor me. Eind 2014 had hij een off the record-gesprek met De Telegraaf. Althans, dat dacht hij, want zijn uitspraken belandden toch in de krant.

'Samsom over de rooie', was de inmiddels befaamde kop. De PvdA'er tierde over de Haagse gang van zaken en vond dat hij oneerlijk werd behandeld door de parlementaire pers.

Jetten ontvangt online veel homohaat

En nu komt de huidige premier Rob Jetten dus ook in het rijtje. "We gaan ze vol op hun bek slaan", zei hij zaterdag op het partijcongres van D66 over mensen die kwetsbare groepen (online) aanvallen.

Niet premier waardig, waren de eerste reacties. Dat klopt natuurlijk. En het probleem is ook dat het allemaal ontzettend afleidt.

Eerst krijg je de publieke verontwaardiging, daarna een mix van sorry en bagatelliseren van de uitbarstingen en vervolgens wordt het door de grootste politieke opponenten nog een poosje gebruikt in debatten. Het gaat natuurlijk niet meer over de oorspronkelijke boodschap.

Rutte reageerde op het fors toegenomen geweld tegen hulpverleners, Samsom wilde het boren naar schaliegas verbieden en Jetten wil de ernst van homohaat aan het licht brengen.

Hij deed in mei 2020 nog een boekje open over wat voor drek hij online allemaal over zich heen krijgt. Het zijn bepaald geen malse verwensingen.

Je moet de juiste mensen boos maken

Wat levert het uiteindelijk op? Een partijstrateeg vertelde me eens dat zij soms ook plannen lanceren waarop "de juiste mensen" (lees: de politieke tegenstanders) boos worden. "Dat werkt het best." Je hoeft zelf niet eens vierkant achter je plan te staan.

Jettens politieke tegenstanders lieten nu ook direct van zich horen. FVD stelde Kamervragen over zijn "slip of the tongue." En ook PVV-leider Geert Wilders, BBB'er Henk Vermeer en de radicale boerenclub Farmers Defence Force reageerden verontwaardigd.

Dat is geen verrassende oogst. En je kunt er ook niets mee. Hier viel simpelweg niet zoveel bij te winnen.

Anderhalf jaar na Samsoms uithaal in De Telegraaf, zong hij een liedje tijdens een fractieborrel dat 'stiekem' werd opgenomen en in de media belandde. "Het is allemaal de schuld van Diederik", luidde het refrein.

Het was relativering en zelfspot die je maar zelden tegenkomt in Den Haag. Dat mis ik weleens als een politicus een uitglijder maakt en er dagenlang een heel reactiecircus omheen wordt opgetuigd.

Koning Willem-Alexander verwoordde dat onlangs mooi toen hij de recent overleden Noorse koning Harald V citeerde. Hij zei: "Je neemt je ambt en verantwoordelijkheden heel serieus, maar jezelf niet."

Ik ben beniewd of we Jetten over anderhalf jaar met een gitaar zien.

Gehoord in Den Haag

PvdA'er Ahmed Aboutaleb op de zestigste verjaardag van D66:
"Ik hoop dat jullie ouder mogen worden dan de Partij van de Arbeid ooit is geweest."

D66-fractievoorzitter Jan Paternotte nadat er wordt geconstateerd dat hij een baard heeft.
"Je bent de eerste die het zegt. Rob geeft ons zo veel werk dat ik geen tijd meer heb om te scheren."

Laat van je horen!

Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.

Edo volgt de grote politieke ontwikkelingen in Den Haag en focust op Defensie en Buitenlandse Zaken. Hij schrijft het blog Binnenskamers en is te horen in De Wandelgangen. Mail je tips of vragen.