30 sep 2026 om 14:58
Nederland worstelt met het terugsturen van asielzoekers naar Italië. Het Zuid-Europese land werkt ondanks een eerdere belofte nog niet mee. Als dat niet verandert, trekt Nederland de financiële steun in.
De EU-landen hebben afgesproken dat het land waar een vluchteling zich als eerste meldt, de asielaanvraag moet behandelen. Landen zoals Italië en Griekenland moeten daardoor meer asielaanvragen verwerken. Daarom hebben de EU-landen in het afgelopen zomer ingevoerde Migratiepact afgesproken dat die landen een solidariteitsbijdrage krijgen.
Dat systeem staat onder druk. Waar asielminister Bart van den Brink bij het ingaan van het Migratiepact nog verkondigde dat Italië die zogenoemde Dublinclaimanten uit Nederland weer over zou nemen, gebeurt dat in de praktijk nog niet. Hij heeft inmiddels met zijn Italiaanse ambtsgenoot gesproken en is daar "voorzichtig positief" uitgekomen, zegt hij woensdag tijdens een debat. "Maar daarna moet het in de praktijk worden toegepast."
Daarbij geeft Van den Brink de Tweede Kamer wel mee dat als er op geen enkele manier beweging zou ontstaan bij Italië, "van solidariteit de andere kant op geen sprake kan zijn". Dan gaat Nederland ook geen solidariteitsbijdrage betalen. "We gaan niet betalen voor iets dat niet werkt."
Daar kan een meerderheid van de Kamer zich in vinden. Een door het CDA ingediende motie om de situatie in Italië mee te laten wegen bij de onderhandelingen over de solidariteitsbijdrage voor volgend jaar, kreeg donderdag een meerderheid.
Nederlandse rechter kritisch
Ook de rechter in Nederland houdt het terugsturen van vluchtelingen naar Italië tegen. Door problemen in de opvang in Italië worden al jarenlang geen mensen daarheen teruggestuurd. Maar het Migratiepact moest dat veranderen.
Toch oordeelden de rechtbanken in Den Bosch en Utrecht dat het terugsturen van asielzoekers naar Italië, ondanks de nieuwe Europese regels, nog steeds niet mag. Volgens de rechters zijn er dan wel nieuwe Europese afspraken gemaakt, maar betekent dat niet dat de opvangsituatie in het land beter is geworden.
Nederland verdedigde zich in die zaken door te zeggen dat Italië wel voldoende opvangcapaciteit heeft en toezeggingen heeft gedaan over het regelen van opvang. En hoewel de meeste Kamerleden terughoudend zijn met kritiek op de rechtspraak, zijn ook zij het niet eens met de uitspraak van die rechters.
De Kamerleden wijzen onder meer op het zogenoemde interstatelijke vertrouwensbeginsel: binnen de Europese Unie mogen lidstaten erop vertrouwen dat andere lidstaten asielzoekers behandelen volgens de regels van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens en andere regels.
Dat interstatelijke vertrouwensbeginsel moet weer herleven, zei CDA-Kamerlid Jeltje Straatman donderdag tijdens het debat. "Ook als Italië niet alle puntkomma's van de opvang goed op orde heeft."
Nederland is in hoger beroep gegaan tegen die uitspraak, liet Van den Brink eerder weten.