Omroep Zeeland
27 september, 09:28 • 5 minuten leestijd
Ze hebben een metaalachtige glanzende kleur met rode of paarse strepen. "En als je ze van dichtbij bekijkt, zijn ze prachtig", zegt boswachter Paul Begijn haast vol verwondering. Je kunt de insecten in deze tijd van het jaar zomaar in je tuin tegenkomen: mooi om te zien dus, maar je moet er niet blij mee zijn, zegt de boswachter.
Want die groene rakkers kunnen er dan wel bijzonder uitzien; als je niet uitkijkt, vreten ze jouw planten aan gort. Ze komen - de naam zegt het al - op rozemarijn af, maar ze hebben het ook op lavendel, tijm en salie gemunt.
In het radioprogramma Weekend heeft Begijn het over een 'fantastische verschijning', maar als je de diertjes in jouw kruidentuin of op jouw lavendel van dichterbij bekijkt, dan denk je er al snel anders over. "Dan zie je dat hij ook echt wel aan het sabbelen is van die knoppen."
Sterker nog: als je 'm zijn gang laat gaan, dan is je lavendel binnen de kortste keren bruin geworden. "Met zelfs afstervende takjes erin."
Begijn heeft het over het rozemarijngoudhaantje. "Een exoot, maar inmiddels wel goed ingeburgerd in Nederland." De soort komt oorspronkelijk uit Zuid-Europa. En dat is ook te merken aan het dieet van de keversoort. "Op het menu staan mediterrane planten."
Allerlei kruidensoorten vallen daaronder, maar dus ook de lavendel. Een geliefde plant die ook in het najaar heerlijk ruikt. Maar er ligt dus gevaar op de loer, want die groene kever heeft het voorzien op die paarse plant in jouw tuin. Dat de kevers hier nu volop verschijnen, hebben we ook een beetje aan onszelf te wijten.
"Doordat wij die planten zijn gaan importeren uit Italië, Zuid-Frankrijk en Spanje, hebben ze ook hier vaste voet aan de grond gezet." En dat is dus niet per se goed nieuws. "Hij kan zich ook makkelijk vermenigvuldigen en dat betekent ook dat hij echt een plaag kan vormen in Zeeuwse tuinen."
Het zou zomaar kunnen dat je het rozemarijngoudhaantje nog niet in je tuin hebt gezien. Dat betekent niet meteen dat ze jouw tuin hebben overgeslagen. "Het kan zijn dat we hem gemist hebben in de zomer, want het was heel warm en droog. Je denkt dan misschien dat zo'n mediterrane soort daar goed opgaat, maar dat is allerminst zo."
In de warme maanden rusten ze even uit en zijn ze wat minder te zien. Vaak duiken ze dan in september en oktober weer op, aldus Begijn. "En zelfs onze Nederlandse winters kunnen ze goed verdragen."
Wat het er allemaal niet makkelijker op maakt: "Normaal wordt natuur met natuur bestreden. Dan zorgt de natuur zelf voor evenwicht." Zo is de merel in je tuin niet vies van een meikever. Maar voor soorten die hier van origine niet voorkomen, zoals het rozemarijngoudhaantje, is dat een ander verhaal. "Ze worden niet massaal door vogels of door insectenetende soorten gegeten. En dat betekent dus dat ze maar weinig vijanden hebben."
Als je zo'n bijzondere groene verschijning in je tuin hebt, zit er dus eigenlijk maar één ding op, zegt Begijn een beetje met pijn in het hart. "Je kunt eigenlijk maar één ding doen: ze wegvangen."
Je hebt daar geen ingewikkelde spullen of bestrijdingsmiddelen voor nodig. "Ze zijn vaak makkelijk te pakken, want ze zitten vaak op de toppen van je lavendel. Dus ja, vang ze weg, doe ze in een potje en vernietig ze", aldus Begijn. "Dat zeg ik niet graag, maar bij deze soort is dat wel het advies."
De boswachter baalt er dan ook van dat het voor sommige soorten zo ver is gekomen. Zeker omdat ze vaak door menselijk handelen deze kant op zijn gekomen. Natuurlijke vijanden zijn er dan niet zomaar. "Het duurt vaak honderden jaren voordat andere soorten zich erin gaan specialiseren om ze op te eten."
Het rozemarijngoudhaantje is dus een geluksvogel, of nou ja, een kever zonder al te veel gezever aan z'n kop. "Hij heeft het rijk voor zich alleen. En dat kan van kwaad tot erger worden als je daar niks aan doet in je tuin."
Dat geldt niet alleen voor het rozemarijngoudhaantje, maar ook andere uitheemse insecten die je ineens in je tuin kunt zien. De stinkwants bijvoorbeeld, die jouw tomatenplantje er erg aantrekkelijk uit vindt zien. "Je ziet op een gegeven moment dat een tomaat oranje begint te kleuren en daarna bruin wordt", zegt Begijn. "Kijk er dan maar eens goed naar, dan zitten er vaak wantsen op."
"En ja, wantsen tref je ook vaak aan op schuttingen, op muren, op plekken in de zon." Begijn benadrukt dat er ook genoeg wantsen zijn die hier wél van nature voorkomen, zoals de natuurwants, waar hij het eerder eens over had. Die kun je gewoon met rust laten. Maar de ene wants is de andere niet: "Ook hier zitten weer exoten bij en dat is toch iets waar we ons wel ernstige zorgen over moeten gaan maken", waarschuwt de boswachter.