25 jaar homohuwelijk in Utrecht: ‘Het zou gewoon moeten zijn, maar dat is het niet’

Provincie Utrecht - Het is 25 jaar geleden dat stellen van gelijk geslacht in Nederland voor het eerst konden trouwen. In Utrecht wordt dat jubileum gevierd met de tentoonstelling 'Trouwen voor iedereen' . De expositie met trouwfoto's van Utrechtse stellen is vanaf vandaag te zien tijdens het Utrecht Queer Culture Festival (UQCF).

Vrijdag is de vierde editie van het festival van start gegaan. Tien dagen lang zijn er meer dan 130 activiteiten in de stad, rond queer cultuur, verhalen, ontmoeting en verdieping. De organisatie wil niet alleen vieren, maar ook het gesprek voeren over wat nodig is voor een veilige en inclusieve stad.

Corieta (66) en Ina (63) wonen allebei in Utrecht en zijn sinds 1993 samen. Op 31 mei 2001 stappen ze in het huwelijksbootje. Niet omdat ze elkaar uitgebreid ten huwelijk hebben gevraagd, maar vooral omdat het een mooie markering was, die ineens mogelijk werd.

Voor Ina is er nog een extra bijzonderheid. "Wij zijn het eerste vrouwelijke stel dat de ambtenaar van de burgerlijke stand trouwt. Ze was een beetje gespannen, want de vaste tekstjes gingen niet helemaal op. Verder was de sfeer heel ontspannen."

Na de ceremonie in het stadhuis lopen ze richting het Oudkerkhof. Daar ligt een rode loper en staat een Saab Cabrio klaar, met confetti. Familie en vrienden wachten hen op met kinderen en bellenblaas, maar ook onbekenden kijken toe.

Ina weet het nog goed: "Ik stak triomfantelijk mijn arm omhoog. "Iedereen stond te kijken van: waar is de bruid? En wij riepen: hier zijn we, zelfs twee bruiden."

Negatieve reacties hebben ze in de 25 jaar daarna niet meegemaakt. "Wij lopen regelmatig hand in hand, denken er niet over na", zegt Corieta. Toch vinden ze het belangrijk om met hun trouwfoto in de tentoonstelling te staan. „Voor de beeldvorming vinden we het belangrijk. Persoonlijk denk ik: het zou niet bijzonder moeten zijn, maar dat is het voor sommige mensen wel."

Ina vult aan: "Het is een vorm van samenzijn. Wij zijn ook maar heel gewoon twee mensen die van elkaar houden.”

Corieta en Ina hebben in hun omgeving geen vervelende ervaringen meegemaakt. "Ik merk persoonlijk niets van dat we 25 jaar verder zijn en wat er anders is, maar ik lees er wel over. Vooral wat het voor de jongeren van nu betekent", zegt Corieta.

Recent bezochten ze samen een theatervoorstelling over coming-out en genderidentiteit. "Zes jonge mensen vertellen over hun ervaringen en noemen op een gegeven moment de scheldwoorden die naar hen zijn geroepen. „Dat raakt mij heel erg. Dat hebben wij nooit zo meegemaakt", vertelt Corieta.

Ook Henry Mostert en Richard Starmans doen mee aan de tentoonstelling. Toen zij op 22 juni 2001 in Den Haag trouwden, waren ze 42 en 44 jaar oud. Ze waren toen al 16,5 jaar samen en deden bewust mee aan de strijd voor gelijke rechten.

Toch twijfelden ze of ze zelf moesten trouwen. "We vonden allebei dat het burgerlijk huwelijk wel een beetje burgerlijk was. Ook de traditie van het huwelijk – met de vrouw die veelal onderdrukt werd – trok ons in eerste instantie niet", zegt Richard.

Maar na jaren strijden voor hun rechten en met zin in een feestje besloten ze het toch te doen. Henry wilde bovendien graag een groot feest mét onze buitenlandse vrienden: "Het was mooi om te laten zien: kijk nou eens wat er hier in Nederland kan!”

Henry is inmiddels COC-voorlichter en woont in Den Haag, maar Utrecht blijft voor hem belangrijk. Hij beleefde er zijn coming-out, deed mee aan acties en bouwde er veel vriendschappen op. "Utrecht is nog wel mijn stadsie. En ooit mijn veilige haven." Toen hij hoorde van de oproep voor de tentoonstelling dacht hij dan ook: "Ik ben eentje uit de Utrechtse club."

De 25 jaar sinds de invoering van het homohuwelijk geven Henry en Richard reden tot vieren, maar niet om te denken dat de emancipatie klaar is. "De vanzelfsprekendheid van tolerantie en acceptatie, dat is er niet", ziet Henry.

Recent onderzoek onder jongeren laat volgens Henry zien dat waakzaamheid nodig blijft. Tegelijkertijd merkt hij in zijn werk dat persoonlijk contact veel kan veranderen. "Als ze eenmaal met een homo of transpersoon gesproken hebben, dan breekt het ijs."

Toch merkt het stel dat ze iets voorzichtiger zijn geworden. "We lopen niet snel hand in hand", zegt Richard. Dat beaamt Henry: "We gaan toch niet echt achteruit in de tijd?" Hun eigen omgeving kan bovendien een vertekend beeld geven. "Je bouwt op een gegeven moment je eigen bubbel op. Daardoor denk je dat het wel goed gaat met acceptatie, maar realiseer je soms dat dit niet helemaal klopt", vertelt Henry.

De twee stellen kijken daarom verschillend terug, maar delen ook een belangrijke boodschap: het is goed om de mijlpaal te vieren. "Het sloot aan bij de tijd. We kwamen op voor vrouwenrechten, er heerste een constructieve geest. Dat kunnen we nu ook wel weer gebruiken", vindt Richard.

En hoe houd je een huwelijk dan 25 jaar vol? "Elkaar alles gunnen”, zegt Henry. "Waarden in het leven delen en elkaar de ruimte geven. Voor mij is het geen homohuwelijk. Het is gewoon een huwelijk van twee mensen die voor elkaar kiezen de rest van hun leven."

De tentoonstelling 'Trouwen voor iedereen' wordt zaterdag 3 oktober officieel geopend door burgemeester Sharon Dijksma. De foto's zijn tot en met 25 oktober te zien in Bibliotheek Neude.