3 okt 2026 om 09:51
Het was opnieuw een moeizame week voor de minderheidscoalitie. Een nieuw, groots aanbod voor de oppositie leverde nog niet de gewenste brede steun voor alle plannen op. Wel kreeg PRO een cadeau en dat werd gevierd.
"Echt heel knap gedaan", zei PRO-leider Jesse Klaver tegen de buschauffeurs met wie hij dinsdagochtend aan tafel zat. Drie weken eerder was hij ook al bij dit Haagse busdepot, omdat de chauffeurs, leden van de vakbond, protesteerden tegen de bezuinigingen op sociale zekerheid die het kabinet voor ogen had.
En zonder hen "was dit nooit gelukt", zegt Klaver in de video die PRO op de socialemediakanalen heeft gedeeld.
Afgelopen week heeft het kabinet een streep gehaald door de miljardenbezuinigingen op de werkloosheid (WW) en de arbeidsongeschiktheid (WIA). Dat was een harde eis van PRO en de vakbonden. Ook is er een besluit genomen over box 3.
Daar ging een moeizaam proces aan vooraf. NU.nl sprak met betrokkenen die bij de onderhandelingen van de laatste weken aanwezig waren.
APB's onderstreepten: oppositie beweegt écht niet
In het chaotische begrotingsproces van het kabinet bleek één ding heel consistent: de eis van PRO en de vakbonden dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid helemaal van tafel zouden gaan.
Ook tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen (APB), die traditioneel volgen op Prinsjesdag, werd duidelijk dat hier écht geen beweging in zit. Kortom: het kabinet is sinds de zomer geen steek verder gekomen, ondanks een eerste geste om de bezuinigingen op arbeidsmarktplannen met maar liefst 3 miljard euro te verlagen.
Zo moest er opnieuw worden onderhandeld. Vorige week kwam er plots beweging. Partijen kregen het verzoek om ook in het weekend beschikbaar te zijn voor een eventuele afspraak.
Die afspraak kwam er zaterdag. Oppositiepartijen spraken met premier Rob Jetten en minister van Financiën Eelco Heinen. PRO en Volt maakten kenbaar: als je onze steun wil, dan moet er zwart-op-wit komen te staan dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid niet doorgaan. Ook niet op een later moment.
De eisen van JA21 zijn ook bekend: lastenverlichting en een strenger asielbeleid.
In de brief die het kabinet dinsdag naar de Kamer stuurde, staan vooral de eisen van PRO en Volt netjes opgeschreven. De ruim 6 miljard euro aan bezuinigingen worden allemaal van de begroting van Sociale Zaken gehaald.
Kabinet blijft hopen op breed akkoord
Intussen blijft het kabinet hopen op een breed akkoord. Maar dat is tegen beter weten in. Want eigenlijk bestaat er helemaal geen route over rechts in de Kamer, valt achter de schermen te horen bij D66. Naast JA21 en SGP heb je in de Eerste Kamer namelijk de BBB nodig, en dan nog kom je een zetel tekort.
D66 vraagt zich af of de elfkoppige BBB-fractie in de senaat wel zo eensgezind is. Houdt partijleider Henk Vermeer alle kikkers in de kruiwagen als het op een cruciale stemming over een begroting of box 3 aankomt? Het helpt sowieso niet dat de partij in de Tweede Kamer onlangs een motie van wantrouwen van de PVV tegen het kabinet steunde.
Oppositiepartijen roepen zelf al weken geen breed akkoord te willen. JA21-leider Joost Eerdmans vatte dat onlangs aan een talkshowtafel helder samen: "Als PRO heel blij is, dan zijn wij dat niet."
En ook de Algemene Financiële Beschouwingen van afgelopen week, waarin de financiële plannen van het kabinet werden besproken, leverden niet het enthousiasme op waar de coalitie op had gehoopt. Dat kun je hieronder lezen.
'Je moet niet zo teleurgesteld zijn'
Toch blijft de VVD er moeite in stoppen om ook de rechterflank in de Kamer enthousiast te houden. Halbe Zijlstra, oud-fractievoorzitter en rechtse houwdegen, probeerde Eerdmans ervan te overtuigen dat er toch echt wel wat voor JA21 te vieren valt met de herzieningen rond box 3. "Je moet niet zo teleurgesteld zijn", zei hij woensdag tegen de JA21-leider vlak voor de uitzending van Pauw & De Wit.
Maar Eerdmans was dat wel, toen hij afgelopen zaterdag werd uitgenodigd om met Jetten en Heinen te praten. Box 3 was zo hervormd dat kleine spaarders "worden gepakt", vond Eerdmans.
Voor de VVD is het compromis met links steeds moeilijker uit te leggen aan de achterban. Partijleider Dilan Yesilgöz voerde immers campagne met het uitsluiten van PRO. Hoe kan het dat die partij dan toch ruim 6 miljard euro aan bezuinigingen op de sociale zekerheid uit de boeken onderhandelt?
Het gaat niet vanzelf
Het werpt de vraag op of een minderheidskabinet überhaupt nog wel houdbaar is. Ja, klinkt het bij D66, want je kunt als oppositie ook veel binnenhalen. Juist nu. Die partij heeft er ook baat bij om de eerste premier in de partijgeschiedenis zo lang als mogelijk in het zadel te houden en er een succes van te maken.
Maar het gaat allemaal niet vanzelf. "Niemand heeft gezegd dat dit makkelijk was", valt al weken bij coalitiepartijen te horen. En met gevoel voor understatement: "Een meerderheidscoalitie is wel efficiënter."
Ondertussen heeft de basis onder het hele kabinetsbeleid voor het volgende jaar, het Belastingplan, nog altijd geen meerderheid.
PRO is in deze tussenstap van de begrotingsonderhandelingen de winnaar. De partij van Klaver haalde immers als oppositiepartij een miljardenbezuiniging van tafel, en dat zonder pijn op een ander dossier te lijden.
"Uitpakken", zo dacht PRO dan ook over dit cadeau van het kabinet. En dus kwam Klaver dinsdag niet met lege handen bij de buschauffeurs in de Haagse remise: er was taart.