Beeld uit de cabine van de bewuste vlucht
Artikel luisteren
4min
Meer info
De copiloot die woensdag probeerde om een vliegtuig dat richting Israël vloog te kapen, viel zijn collega aan met een bijl, probeerde zo de controle over te nemen en het toestel te doen neerstorten. Dat zegt de openbaar aanklager van de Verenigde Arabische Emiraten, die het motief van de dader onderzocht. De man bleek bij een andere maatschappij geschorst na bezorgdheden over extremisme.
De Emiratische openbaar aanklager maakt extra details bekend over het incident. Volgens de aanklager viel de copiloot met een bijl de gezagvoerder aan en probeerde hij zo de controle over het vliegtuig over te nemen. Hij zou ook geprobeerd hebben om het vliegtuig te laten neerstorten.
Volgens de Emiratische aanklager ging het daarom om een poging tot een terroristische aanval. Dat zeggen ze nu voor het eerst. Het officiële onderzoek naar zijn motief en eventuele connecties loopt nog
Volgens Amerikaanse media zou de man eerder een schorsing hebben opgelopen vanwege zijn extremistische standpunten en zou hij ook als veiligheidsrisico zijn geïdentificeerd.
Volgens een bron bij de Amerikaanse zender CNN volgde de verdachte een opleiding bij Oman Air. Vanwege zijn "radicale ideeën" werd hij naar een andere functie binnen hetzelfde bedrijf overgeplaatst. Hij werd dus niet ontslagen.
ABC News meldt dat bij de man in 2024 "extremistisch materiaal" werd aangetroffen. Toch werd hij uiteindelijk aangeworven bij Flydubai. Hoe dat kon gebeuren, maakt deel uit van het lopende onderzoek.
De verdachte werd donderdag vanuit Saudi-Arabië, waar het vliegtuig na het incident een noodlanding maakte, uitgeleverd aan de VAE. Daar loopt een onderzoek naar terrorisme tegen de piloot. De man zou van plan geweest zijn om het vliegtuig te doen neerstorten op een doelwit in Israël.
Benjamin Netanyahu, de premier van Israël, had eerder deze week al aangegeven dat de man een "radicaal-islamistische indoctrinatie" had ondergaan.
Volgens Rudy Pont, gezagvoerder en voorzitter van het Air Safety Committee van de Belgian Cockpit Association, gaat een selectieprocedure voor piloten veel verder dan alleen nagaan of iemand een vliegtuig kan besturen. "Er komen ook heel wat psychologische testen bij kijken. Daaruit kan bijvoorbeeld blijken dat iemand niet geschikt is om als piloot te werken, omdat hij extremistische gedachten heeft."
Daarnaast moet er volgens Pont ook een grondige achtergrondcontrole gebeuren. "Daarbij wordt gekeken naar de geschiedenis van die persoon en naar zaken die in het verleden zijn gebeurd en die niet door de beugel kunnen of kunnen wijzen op criminele intenties."
De verantwoordelijkheid daarvoor ligt in principe bij de luchtvaartmaatschappij die de piloot aanneemt. "In België zullen maatschappijen bij twijfels, of als ze meer achtergrondinformatie willen, contact opnemen met andere luchtvaartmaatschappijen. Maar dat is natuurlijk afhankelijk van maatschappij tot maatschappij."
Pont waarschuwt wel dat het nog te vroeg is om te zeggen wat er in dit specifieke geval is misgelopen. "Het kan altijd dat er dringend piloten nodig zijn en dat er weinig piloten op de markt zijn. Dan kan het zijn dat er heel snel wordt geselecteerd en dat de procedure minder rigoureus wordt uitgevoerd."
Dat zou volgens Pont problematisch zijn. Tegelijk wijst hij erop dat de Europese regelgeving luchtvaartmaatschappijen verplicht om een grondige achtergrondcontrole uit te voeren. "Dat is nodig, omdat piloten toegang krijgen tot veiligheidskritieke plaatsen. Er móét dus een degelijke achtergrondcheck worden uitgevoerd. Wat Europa betreft, is de wetgeving daar heel duidelijk over."