De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen.
•
Gisteren
•
leestijd 4 minuten
•
3979
keer bekeken
•
Nu de documentaire NAZA veel aandacht krijgt, is het misschien juist een goed moment om ook Palestine 36 te gaan bekijken. Wie beter wil begrijpen wanneer en waarom het Palestijnse verzet is ontstaan, moet immers verder terugkijken in de geschiedenis dan de gebeurtenissen van de afgelopen decennia.
Palestine 36, de historische speelfilm van de Palestijnse regisseur Annemarie Jacir, speelt zich af in 1936, toen Palestina onder Brits mandaat stond en de Arabische Opstand tegen het Britse bestuur en de toenemende Joodse immigratie begon. De film won in 2025 onder meer de Tokyo Grand Prix op het Tokyo International Film Festival en de Audience Award voor Best International Fiction op het filmfestival van São Paulo. Hoewel de film een enigszins geromantiseerd beeld geeft van Palestina in 1936, wordt er uitstekend geacteerd en is het verhaal bijzonder meeslepend verteld. Het is dan ook zeker een aanrader voor iedereen die meer wil begrijpen van het ontstaan van het Palestijnse verzet. Bijzonder aan de film is dat hij ook een prachtige indruk geeft van Jeruzalem en vooral van Jaffa. Jaffa was vóór de catastrofe (Nakba) van 1948 een rijke Palestijnse havenstad en is tegenwoordig grotendeels onderdeel van Tel Aviv en bijna geheel bewoond door Joodse Israëliërs.
Landjepik en verlies van bestaanszekerheid
Een van de aangrijpende aspecten van de film is de manier waarop de veranderingen op het Palestijnse platteland zichtbaar worden gemaakt. Palestijnse boeren zien hun leefomgeving veranderen door de komst van nieuwe Joodse nederzettingen. Land wordt verworven, afgebakend en bewaakt. Omheiningen en wachttorens maken duidelijk dat gebieden die voorheen deel uitmaakten van de dagelijkse leefwereld van de lokale bevolking, voortaan onder een ander gezag staan.
Voor Palestijnse boeren was de overdracht van grond voor velen dramatisch. Grond werd op verschillende manieren door Joodse organisaties en particulieren verworven. Daarbij raakten Palestijnse pachters hun grond en daarmee hun bestaanszekerheid kwijt. Wat de "settlers" nu doen op de Westelijke Jordaanoever wordt vaak landjepik genoemd, maar dat gebeurde helaas precies 90 jaar geleden op een nog grotere schaal.
IDF nu en Britten toen
De Britse autoriteiten stonden daarbij niet buiten het conflict. Groot-Brittannië bestuurde Palestina vanaf de jaren twintig onder een mandaat van de Volkenbond. In de Balfourverklaring van 1917 had de Britse regering steun uitgesproken voor de vestiging van een ‘nationaal tehuis voor het Joodse volk’ in Palestina. Tegelijkertijd vormde de Arabische bevolking een meerderheid en groeide onder Palestijnen de wens naar politieke vertegenwoordiging en onafhankelijkheid.
De Britse regering stond daarmee voor een vrijwel onmogelijke opgave. Verschillende en steeds sterker botsende politieke aanspraken binnen één mandaatgebied. De toenemende Joodse immigratie, die in de jaren dertig sterk groeide door het antisemitisme en de vervolging van Joden in Europa en in de Sovjet Unie, vergrootte de spanningen verder. Voor veel Palestijnen was dit geen abstract geopolitiek vraagstuk. Het ging over hun land, hun werk, hun toekomst en hun politieke zeggenschap. De Britten waren daarbij niet onpartijdig en steunden de Joodse kolonisten, precies zoals het Israëlische leger (IDF) nu de ‘settlers’ op de Westelijke Jordaanoever hun gang laat gaan.
De Arabische opstand van 1936
In april 1936 brak de grote Arabische Opstand uit. Palestijnse politieke partijen riepen een algemene staking uit en eisten onder meer het beëindigen van de Joodse immigratie, beperkingen op de aankoop van land en de vorming van een onafhankelijke nationale regering. De staking groeide uit tot een langdurige opstand tegen het Britse bestuur en de zionistische beweging. Palestijnen kwamen in verzet en aanvallen werden uitgevoerd op Britse en Joodse doelen. De Britse autoriteiten reageerden uiteindelijk met grote militaire macht. Troepen werden naar Palestina gestuurd en de onderdrukking van de opstand ging gepaard met onder meer arrestaties, huisvernielingen en executies. De opstand duurde, met wisselende intensiteit, tot 1939. De film speelt zich af gedurende deze periode in het fictieve dorp Al-Basma, een dorp van zowel christelijke als islamitische Palestijnen dat uiteindelijk door de Britten geheel uitgebrand zal worden. Centraal staat Yusuf, de zoon van een boer die voortdurend beweegt tussen twee werelden, zijn dorp en Jeruzalem, waar hij als chauffeur werkt voor een welgestelde Palestijnse familie.
De film laat ook duidelijk zien dat het Palestijnse verzet niet pas is begonnen in 1948, 1967, laat staan in oktober 2023, zoals velen nog steeds menen te geloven. De spanningen en het georganiseerde Palestijnse verzet bestonden al vóór de stichting van Israël. De Arabische Opstand van 1936–1939 was een belangrijk moment in de ontwikkeling van het Palestijnse nationalisme en verzet. Historici wijzen daarbij niet alleen op de Joodse immigratie en landverwerving, maar ook op de Britse koloniale machtsstructuur en het gebrek aan Palestijnse politieke zeggenschap.
Eerst Palestine 36, daarna NAZA
Wie het Palestijnse verzet uitsluitend bekijkt vanuit de gebeurtenissen van de afgelopen decennia, mist dus een belangrijk deel van de voorgeschiedenis. Mijn dringende kijkadvies is dan ook begin met Palestine 36 en kijk daarna naar NAZA. En als je No Other Land en The Voice of Hind Rajab nog niet hebt gezien, voeg die dan zeker toe. Samen geven deze films een indringend beeld van de geschiedenis, het Palestijnse verzet en het geweld waar Palestijnse burgers mee te maken hebben. Want wie het Palestijnse verzet wil begrijpen, zal ook moeten kijken naar de omstandigheden waaruit dat verzet is voortgekomen. Zoals de Algerijnen zich verzetten tegen de Franse overheersing, de Indonesiërs tegen de Nederlandse koloniale overheersing en onze voorouders tegen de Duitse bezetting, zo kent ook het Palestijnse verzet een lange voorgeschiedenis. Tijdens de film zult u ongetwijfeld menige traan laten vloeien en hopelijk nog meer begrip krijgen voor wat de Palestijnen te verduren hebben en waarom verzetsorganisaties zoals Hamas, het PFLP en de PLO in de loop der jaren zijn ontstaan en gegroeid.
Tot slot maakt Palestine 36 pijnlijk duidelijk dat de zionistische stelling “een land zonder volk, voor een volk zonder land” de Palestijnse bevolking feitelijk uit het verhaal van Palestina wegschreef en uiteindelijk gedoemd is uit te lopen op de genocide van de Palestijnen. En daarmee is alles gezegd.
Reacties (0)
Sorteren op:
Joop
Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.
