Rechter houdt plan om Utrechtse wolven te vangen tegen: 'Vernietigend oordeel'

Provincie Utrecht - Onderzoekers van Zodion mogen nog geen strikvallen uitzetten om wolven op de Utrechtse Heuvelrug te vangen. De rechtbank Midden-Nederland heeft de toestemming die de provincie Utrecht heeft gegeven teruggedraaid. Zodion wil wolven een zender omdoen om ze te bestuderen.

De provincie Utrecht gaf Zodion, voorheen de Zoogdiervereniging, toestemming om vijf wolven te vangen. De onderzoekers hadden al speciale toestemming van de provincie Gelderland om zoogdieren te vangen en te zenderen, ook in Utrecht. Maar volgens Zodion werken de vangmiddelen die daarin worden genoemd niet bij wolven. Daarom vroeg de organisatie aan de provincie Utrecht om de strikval toe te voegen, een lus om een wolvenpoot vast te houden.

Dierenrechtenorganisaties de Faunabescherming, Animal Rights en Stichting Werkgroep Wolf Leusden vinden de strikval schadelijk. Gestrikte wolven zouden zich volgens hen flink kunnen bezeren. Ze twijfelen ook aan het belang van het onderzoek. Volgens hen leveren wildcamera's in het gebied meer informatie over de wolven in de regio.

De organisaties maakten bezwaar en stapten naar de rechter. De rechtbank geeft ze gelijk. De provincie Utrecht had op deze manier geen toestemming mogen geven. De rechtbank oordeelde niet over de strikval zelf, maar over de vraag welk soort besluit de provincie mocht gebruiken. Het antwoord is ingewikkeld.

Wolven stonden tot vorig jaar op een Europese lijst van streng beschermde dieren. De Nederlandse regels verwezen daarnaar. In juli 2025 ging de wolf in Europa naar een lijst van dieren die minder streng beschermd worden. Daarmee viel de wolf meteen buiten de Nederlandse regels voor streng beschermde dieren. Nederland zette de wolf een jaar later pas op de eigen lijst voor minder streng beschermde dieren.

Toen Zodion in oktober vorig jaar toestemming kreeg, was er op dat moment dus geen vergunning nodig om een wolf te vangen. Er gold alleen een zorgplicht: wie iets doet wat schadelijk kan zijn voor wilde dieren, moet die schade voorkomen, beperken of herstellen. Om die zorgplicht te regelen koos de provincie Utrecht voor een 'maatwerkvoorschrift'. Zo'n voorschrift mag een bestaande regel concreter maken, maar niet minder streng.

Volgens de rechtbank werkt het zo niet. Als de toestemming voor een strikval een aanvulling is op het eerdere besluit van de provincie Gelderland, dan moet Gelderland ook hierover beslissen. Als het om een nieuwe aanvraag ging, dan had Utrecht geen maatwerkvoorschrift mogen gebruiken om van de zorgplicht af te wijken.

De rechter zegt dat de provincie Utrecht nu eerst moet uitzoeken wat Zodion precies wil. Overigens is sinds juli van dit jaar wel weer een vergunning nodig om wolven te kunnen vangen.

Voorzitter Niko Koffeman van De Faunabescherming spreekt van een "vernietigend oordeel". Hij is blij met de uitkomst, maar vindt het tegelijk jammer dat de rechtbank het besluit alleen op procedurele gronden heeft teruggedraaid. "We hadden liever gezien dat de rechter ook voor eens en voor altijd duidelijk had gemaakt dat je hiervoor geen wolven mag vangen."

Ook Animal Rights en Werkgroep Wolf Leusden zijn tevreden. Ze hopen nu dat het project definitief van tafel gaat. Ze vinden het stressvol voor de wolven.

Zodion noemde de strikval tijdens de rechtszaak op 24 augustus de meest diervriendelijke methode. Stapt een wolf erin, dan sluit een lus zich om zijn poot. De val stuurt dan een signaal zodat er binnen een half uur iemand ter plaatse kan zijn. Die verdooft de wolf, haalt hem uit de val en doet hem een halsband met een GPS-zender om. Doel is dat onderzoekers zien waar de wolven komen, wat ze doen en waar ze hun eten vandaan halen.

Bioloog Maurice La Haye van Zodion noemt de uitspraak teleurstellend. "Het is natuurlijk goed dat het zorgvuldig moet worden geregeld, maar het levert vertraging op in een onderzoek dat noodzakelijk is." La Haye zei tijdens de zitting al dat er veel discussie is over de plaats van de wolf in Nederland. Onderzoek moet daar meer grip op geven. De provincie Utrecht vindt dat het project inzicht geeft in het gedrag van wolven in een landschap waar veel mensen wonen, werken en recreëren.

Overigens is al eerder een wolf met een zender in de provincie Utrecht gezien. Onderzoekers van Wageningen University & Research vingen die wolf vorig najaar op de Hoge Veluwe. In december dook hij op bij de roedel op de Utrechtse Heuvelrug. De onderzoekers ontvangen al een tijd geen gegevens meer van die zender. Of de halsband nog om zit, is niet bekend.

Joost Danvers is regioverslaggever en volgt de gemeenten Leusden, Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes en Soest. Ook volgt hij de ontwikkelingen rond de wolven in de provincie Utrecht. Lees hier al zijn verhalen. Heb je tips of vragen? Mail Joost op joost.danvers@rtvutrecht.nl.