Mirjam en Lotte wonen op een vakantiepark, minister wil dat gemeente niet ingrijpt

Gemeenten handhaven op permanente bewoning van vakantieparken, ondanks de oproep om bewoners met rust te laten. Dat blijkt uit onderzoek van de regionale omroepen en NOS. Woonminister Boekholt-O'Sullivan riep op terughoudend te zijn met handhaving. "Wij zijn anders dakloos", zegt een jonge moeder.

Op de achtergrond klinkt plezierig gegil van mensen in een achtbaan, terwijl bewoners van het vakantiepark onder een slagboom doorrijden. "Zodra ik het pasje ertegenaan moet houden, dan voel ik alleen maar schaamte."

Aan de rand van attractiepark De Waarbeek in Hengelo staan chalets waar in veel gevallen mensen noodgedwongen door omstandigheden wonen. Zo ook moeders en buurvrouwen Mirjam* en Lotte*. "We zijn heel blij dat we een dak boven ons hoofd hebben, maar dit is niet een woonplek waar ik mijn kinderen wil zien opgroeien", zegt Lotte, moeder van een eenjarige zoon en een dochter van drie.

Beide vrouwen belandden na een scheiding op het vakantiepark, nadat zij bij familieleden logeerden, om urgentie voor een sociale huurwoning vroegen, en Mirjam zelfs drie nachten in een hotel met haar drie tieners sliep. Momenteel slaapt zij in de woonkamer en keuken, op de bank.

Om mensen zoals Mirjam en Lotte meer zekerheid te geven, moeten er eind dit jaar afspraken liggen rondom permanente bewoning van vakantieparken. Maar tot die tijd roept de minister op om terughoudend te zijn met handhaving. Hier gaf geen enkele gemeente in Overijssel gehoor aan, blijkt uit een enquête van de regionale omroepen en de NOS.

Naar schatting wonen er in Nederland 60.000 mensen op een vakantiepark. Veel gemeenten zijn fel tegen permanente bewoning van vakantieparken. Deze woningen willen gemeenten behouden voor de recreatiesector.

Vakantiewoningen
Recreatiewoningen zijn niet gebouwd voor permanente bewoning. Ze hoeven niet aan de strenge eisen te voldoen die gelden voor volwaardige woningen.

Vorig jaar stonden bijna 60.000 mensen ingeschreven in een vakantiepark. Het werkelijke aantal vaste bewoners ligt waarschijnlijk hoger.

"Recreatie is geen grondrecht en wonen is dat wel", reageert hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft Peter Boelhouwer. Hij pleit al langer voor het gedogen van permanente bewoning van vakantieparken wanneer deze geen toeristische functie meer hebben. Volgens hem breekt nood wet en kunnen vakantieparken een tijdelijke oplossing zijn: "We lossen de woningnood niet binnen tien jaar op."

In de kaart hieronder zie je hoe gemeenten denken over permanente bewoning van vakantieparken. Als je op de gemeente klikt zie je hoe de gemeente handhaaft.

De chalets waar de moeders wonen hebben drie kleine slaapkamers en de muren "hadden er net zo goed niet kunnen zijn, want je hoort alles". Daarom slaapt Mirjam op de bank, om haar kinderen een eigen slaapkamer en wat privacy te gunnen. "Dit vind ik echt niet het ergste."

De kinderen van Mirjam hebben moeite met huiswerk maken en er hangt veel spanning in huis, doordat ze met vier mensen op zo'n vijftig vierkante meter wonen. "Ik heb het gevoel dat ons leven stilstaat en dat het ons allemaal belemmert." Beide vrouwen krijgen geen voorrang op een sociale huurwoning en particulier een eengezinswoning huren is voor hen niet te betalen.

Overijsselse gemeenten hebben kritiek op de onrust en onduidelijkheid die volgens hen is ontstaan naar aanleiding van de verzoeken van oud-minister Mona Keijzer en woonminister Boekholt-O’Sullivan. Permanente bewoning van vakantiewoningen is al langer een discussiepunt.

Zo wilde het kabinet bewoning op vakantieparken voor tien jaar legaliseren, maar Overijsselse gemeenten en de provincie maakten gezamenlijk bezwaar tegen het kabinetsplan van oud-minister Mona Keijzer. Dit plan ging niet door.

"Daarmee blijft de afweging bij ons, als gemeente, liggen. Daar hoort hij ook. Wij kennen de lokale situatie het beste en kunnen daarom het beste afwegen of bewoning op een bepaalde plek en in een bepaalde situatie gelegaliseerd zou moeten worden of niet", laat Hof van Twente weten.

Wie gaat erover?
In de omgevingsplannen van gemeenten is opgenomen welke functie een gebied heeft en of bij vakantieparken permanente bewoning is toegestaan.

De minister is van plan om later dit jaar met een 'landelijk handelingskader' te komen voor gemeenten. Daarbij is het "uitgangspunt dat gemeenten in lijn met het handelingskader van de afspraken handelen en beleid maken", staat in de Kamerbrief van begin juli.

Volgens Overijsselse gemeenten moeten zij zelf kunnen beslissen en kunnen zij de situatie goed inschatten. Veel gemeenten geven aan alleen bij onveilige situaties of meldingen in te grijpen. En mensen niet zomaar op straat te zetten, maar voor alternatieven te zorgen.

"Maar er zijn ook gemeenten die een dwangsom op de deurmat gooien en hekken om een woning zetten." Volgens hoogleraar Boelhouwer zijn veel mensen bang om op straat gezet te worden.

Er zijn ook gemeenten die periodieke controles uitvoeren, waaronder de gemeente Hardenberg: "Door toezichthouders en administratief onderzoek in diverse bronnen, zoals de Basisregistratie Personen, Kadaster en Kamer van Koophandel".

Een beweegreden van gemeenten is dat vakantieparken met weinig toekomstperspectief en meer permanente bewoning vatbaarder zijn voor criminaliteit.

Een aantal gemeenten onderzoekt of het mogelijk is om een vakantiepark te veranderen in een woonwijk. "Op dit moment loopt voor drie parken een onderzoek naar transformatie van een recreatiepark naar wonen", laat de gemeente Ommen weten.

Volgens Boelhouwer zou de situatie eigenlijk andersom moeten zijn. "We moeten het gewoon toestaan en laat gemeenten dan aantonen waarom permanente bewoning niet goed is. Ik vind dat onze politici hier een besluit over moeten nemen."

Voor moeders Mirjam en Lotte zijn er op dit moment geen alternatieven. Ze hebben het gevoel dat zij letterlijk en figuurlijk aan de rand van de samenleving staan. "We hebben gewoon een normaal leven en werken", zegt Lotte. "En we zitten maar te wachten", vult Mirjam aan. "Ik sta op met reageren op woningen en ik ga ermee naar bed."

De buurvrouwen vinden steun bij elkaar en helpen elkaar hoop te houden als ze het niet meer zien zitten. "We maken er het beste van. Want de kinderen zijn er; doorgaan moet je wel", sluit Lotte af.

* De namen van Mirjam en Lotte zijn gefingeerd. Hun echte namen zijn bekend bij de redactie.

Verantwoording
De regionale omroepen en de NOS vroegen alle 342 gemeenten in Nederland naar hun beleid met betrekking tot permanent wonen op vakantieparken. Van 243 gemeenten kregen we een reactie. Daarvan zijn 173 gemeenten meegenomen in dit onderzoek, omdat zij 1 of meer vakantieparken in hun gemeenten hadden en/of inhoudelijk reageerden. De conclusies in dit verhaal zijn daarop gebaseerd.