Artikel luisteren
8min
Meer info
Volgens de Israëlische premier Netanyahu was de copiloot van het Flydubai-toestel dat woensdag bijna neerstortte een geradicaliseerde moslim en was het zijn intentie om ook zelf om te komen. Maar er blijven nog heel veel vragen over het incident tijdens de vlucht naar Tel Aviv in Israël. Zo moet het motief van de copiloot nog verder onderzocht worden. De Indiase piloot heeft intussen een heldenstatus.
Vlucht FDB1073 van Flydubai was opgestegen in de Verenigde Arabische Emiraten en was onderweg naar Tel Aviv, in Israël. Twee uur na vertrek werd de code '7700' uitgestuurd, wat een internationaal noodsignaal is en staat voor 'noodsituatie'. Even later kwam ook code '7500' door, wat staat voor 'vliegtuigkaping'.
Na 2 uur en 15 minuten vliegen maakte de Boeing 737 MAX een scherpe duik, van 10.300 meter hoogte naar ongeveer 5.000 meter. Dat gebeurde in amper 2 minuten tijd. Het vliegtuig is daarna opnieuw gestegen, maar maakte niet veel later opnieuw een scherpe duik naar beneden.
De copiloot zou met een mes de piloot in de cockpit neergestoken hebben. Daarna zou hij de controle overgenomen hebben en met het vliegtuig een duik ingezet hebben. Wat intussen officieel bevestigd is, is dat de copiloot de gezagvoerder van het vliegtuig heeft aangevallen, waardoor ze allebei verwondingen hebben opgelopen. Op welke manier en met welk wapen hij dat gedaan heeft, blijft voorlopig onduidelijk.
Aan boord zaten nog 2 piloten die als passagier meereisden. Zij hebben uiteindelijk de controle over het vliegtuig overgenomen en hebben een geslaagde noodlanding uitgevoerd. Dat gebeurde niet in Israël, maar op de luchthaven van Taboek in Saudi-Arabië. Ook een passagier, die een trouwe kijker van 'Air Crash Investigation' is, zou een cruciale rol gespeeld hebben tijdens het incident.
Het toestel raakte wel beschadigd aan de staart. De duikvlucht moet ook een enorme fysieke impact op de passagiers gehad hebben. "Ik veronderstel dat er even sprake geweest is van gewichtloosheid", legde lijnpiloot Cedric Deweert gisteren uit in 'Radio 2 Spits'. "Dat is zoals een astronaut dan. Dat moet niet zo leuk geweest zijn. Vandaar dat je best altijd je veiligheidsgordel aanhoudt."
De 174 passagiers, bijna allemaal Israëliërs, bleven ongedeerd. Zij konden later die dag hun reis verderzetten.
Flydubai heeft zijn vluchten van en naar Israël tijdelijk opgeschort.
De Israëlische passagiers zijn uiteindelijk veilig in Tel Aviv geraakt.
Wat vaststaat, is dat de copiloot de gezagvoerder heeft aangevallen. Maar er blijven dus vragen over dat mes, want dat zou de copiloot in principe niet hebben mogen kunnen meenemen. Ook piloten worden gecheckt voor ze aan boord gaan. Getuigen hebben naar eigen zeggen wel een mes gezien.
De copiloot heeft de Omaanse nationaliteit, verder zijn er officieel geen details over zijn identiteit bekendgemaakt. Maar zijn nationaliteit roept wel vragen op. Want Israël heeft geen diplomatieke relatie met Oman en daarom had de piloot vermoedelijk nooit op de vlucht mogen zitten.
De Israëlische minister van Transport Miri Regev heeft uitgelegd dat de afspraak met de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) is dat er alleen piloten op de vlucht hadden mogen zitten met een paspoort van landen waarmee Israël diplomatieke betrekkingen onderhoudt. De VAE is zo'n land, Oman niet. Regev wil nu weten of Flydubai de luchtvaartovereenkomst heeft geschonden.
"We pakken dit aan, met de volledige medewerking van de regering van de Verenigde Arabische Emiraten", zegt ook premier Netanyahu. "We hebben er allebei belang bij dat dit niet meer gebeurt."
Premier Netanyahu heeft de voorbije dagen al verschillende verklaringen afgelegd over het incident. Gisteren heeft hij in een interview met Fox News gezegd dat uit onderzoek gebleken is dat de copiloot "islamistisch geradicaliseerd was". De Israëlische minister van Defensie Yisrael Katz sprak woensdag ook al van een "jihadistische terreuraanval".
Volgens het staatsnieuwsagentschap van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) is er een onderzoek gestart om vast te stellen "of het incident verband hield met terroristische activiteiten of een terroristisch doel". Premier Netanyahu maakte woensdag meteen al een vergelijking met de 9/11-aanslagen in de VS.
Netanyahu sprak op de welkomstceremonie voor de passagiers van de Flydubai-vlucht.
Het onderzoek wordt in de VAE gevoerd omdat het vliegtuig daar geregistreerd staat. Saudi-Arabië, Israël en andere betrokken autoriteiten werken mee aan het onderzoek.
Netanyahu heeft aan Fox News ook gezegd dat de aanvaller, nadat hij door passagiers en bemanningsleden was overmeesterd en vastgebonden, naar de bemanning riep: 'Dood me, dood me'. Volgens Netanyahu is het "duidelijk dat hij suïcidaal was - daar is geen twijfel over mogelijk".
"En met al die passagiers aan boord. Als je dat combineert met wat ik net vertelde over de islamistische neigingen, die radicalisering die in zijn achtergrond werd aangetroffen, dan denk ik... dat geeft ons een vrij goede aanwijzing."
Maar hij benadrukte ook dat hij nog geen definitieve conclusies wil trekken over het motief. Het onderzoek loopt nog. Of het effectief de bedoeling was om het toestel te laten neerstorten en of de aanval ook grondig voorbereid was (eventueel door een terroristische groep), is op dit moment nog niet duidelijk.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft intussen in de media laten uitschijnen dat Iran mogelijk betrokken is in het incident.
"Ze zullen zeer hard worden aangepakt, maak je geen zorgen", zei de Amerikaanse president toen een journaliste hem vroeg of de Verenigde Staten zouden reageren als de verantwoordelijkheid van Teheran zou worden aangetoond. Trump zei wel ook dat het onderzoek nog loopt.
Toen Netanyahu hierover een vraag kreeg, zei hij dat het "nog te vroeg is om te zeggen of Iran betrokken is".
Zowel de Israëlische premier Netanyahu als de Indiase premier Narendra Modi hebben de neergestoken piloot, de Indiase staatsburger kapitein Smit Machchhar (39), intussen een "held" genoemd.
De piloot van de vlucht heeft intussen een heldenstatus.
Smit Machchhar lijkt een sleutelrol te hebben gespeeld bij het voorkomen van een fatale crash van het vliegtuig. Hij slaagde er nog in, terwijl hij zelf zwaargewond was, de beveiligde deur van de cockpit te openen zodat passagiers de copiloot konden overmeesteren en het toestel weer in een rechte baan konden krijgen.
Machchhar "is momenteel in goede gezondheid en herstelt vlot".
Maar wat er precies gebeurd is in de cockpit, moet dus nog verder onderzocht worden. Dat zal gebeuren op basis van de geluidsopnames die in de cockpit gemaakt worden en op basis van vluchtgegevens en verhoren van de betrokkenen. Pas dan zal helemaal duidelijk worden wat de intenties van de copiloot waren.