Hans Anders schort verkoop van Meta-camerabril op, ook in België

Optiekketen Hans Anders heeft de verkoop van de AI- en camerabril van Meta voor onbepaalde tijd opgeschort, ook in België. Dat meldt de Nederlandse krant AD en het bedrijf bevestigt het aan VRT NWS. Hans Anders doet dat nadat de bril in opspraak kwam vanwege privacyrisico’s.

Samenvatting:

De bril, die Meta samen met het brillenmerk Ray-Ban maakt, verdwijnt zowel uit de winkels als uit de webshop. Aanleiding is volgens het bedrijf de "publieke en politieke discussie" over slimme brillen, en de vragen over "de voorwaarden waaronder deze technologie kan worden gebruikt".

Hans Anders wil die discussie en eventuele besluitvorming "zorgvuldig afwachten". "Zodra er meer duidelijkheid is, zal Hans Anders opnieuw beoordelen welke plaats dit type brillen binnen het assortiment kan krijgen”, laat een woordvoerder van het bedrijf weten aan VRT NWS.

Tegenover Nederlandse media zei Hans Anders eerder dat het de bril in "beperkte aantallen" verkocht. Hoeveel exemplaren er in België verkocht zijn, zegt het bedrijf niet. De bril lag ook niet in alle ruim 140 Belgische winkels, maar in een selectie ervan. Op sterkte was hij verkrijgbaar vanaf 499 euro. De pagina over de bril op de Belgische webshop van Hans Anders is intussen offline.

Gisteren haalde de Nederlandse webwinkel Wehkamp de bril al uit zijn aanbod. Tegenover het AD noemde Wehkamp privacyzorgen de voornaamste reden. 

In België is de bril nog wel te koop bij andere verkopers, zoals bol, Pearle en A.S. Adventure. Bol liet in een reactie aan VRT NWS weten dat het op de hoogte is van de zorgen, maar blijft de bril voorlopig verkopen. "Dat een product verkeerd gebruikt kan worden, betekent niet automatisch dat het niet verkocht mag worden, maar mogelijke risico’s en signalen daarover wegen we nadrukkelijk mee in onze beoordeling", vertelt een woordvoerder van het bedrijf.

Ook A.S. Adventure pauzeert de verkoop niet. "Misbruik van een product betreuren we ten stelligste. Voor ons is dit een aantrekkelijk product om onze klanten op een handsfree manier hun buitenactiviteiten te laten registreren. We volgen dit debat mee op de voet en zullen niet aarzelen om maatregelen te treffen als dat nodig blijkt", zegt een woordvoerder van het bedrijf.

Een verbod op de bril is er niet, in België noch in Nederland. Hans Anders en Wehkamp haalden hem vrijwillig uit hun aanbod.

Ook de Belgische overheid volgt de discussie. Federaal minister van Digitalisering en Privacy Vanessa Matz (Les Engagés) zei eerder dat slimme brillen "reële vragen" oproepen over privacy, toestemming en veiligheid in de openbare ruimte.

Volgens eerdere berichtgeving van VRT NWS nam ze in mei al contact op met het Europees Comité voor gegevensbescherming, waarin de Europese privacytoezichthouders samenwerken, om een debat te starten over de risico's. Dat comité werkt aan een rapport over slimme brillen, dat dit najaar verwacht wordt.

Wie denkt dat hij onrechtmatig gefilmd is, kan in België een klacht indienen bij de politie of bij de Gegevensbeschermingsautoriteit, de Belgische privacytoezichthouder.

De slimme bril van Meta ziet eruit als een gewone bril of zonnebril, maar heeft een ingebouwde camera, meerdere microfoons en een assistent die werkt met artificiële intelligentie (AI). Hij kan onder meer filmen, foto’s nemen, muziek afspelen en gebruikt worden om te telefoneren. De bril is ook verkrijgbaar op sterkte. Daarom verkopen ook opticiens hem.

Wanneer de camera beelden maakt, brandt een lampje aan de voorkant van de bril. Dat moet aan mensen in de buurt duidelijk maken dat de camera in gebruik is.

Dat lampje is een van de punten waarover gediscussieerd wordt. Volgens de Consumentenbond, de Nederlandse tegenhanger van Test Aankoop, is het in fel zonlicht of op afstand slecht zichtbaar. Bovendien zijn er stickers te koop die het kunnen afdekken. Volgens Meta schakelen recente modellen de camera uit als het lampje wordt afgedekt. Toch lukte filmen met een sticker over het lampje volgens de Consumentenbond nog na een update van Meta begin september.

Gemaakte beelden gaan via een app naar de telefoon van de gebruiker. Volgens de Consumentenbond komen alle foto’s en filmpjes ook bij Meta zelf terecht, het moederbedrijf van Facebook, Instagram en WhatsApp. Meta zegt dat dat niet altijd het geval is, en dat gewone foto’s en video’s eerst op de bril blijven.

Het lichtje dat aangeeft dat een bril beelden maakt, is volgens critici slecht zichtbaar.

In Nederland hebben meerdere incidenten plaatsgevonden. Afgelopen zomer werden met camerabrillen zonder toestemming beelden gemaakt van vrouwen op het strand van Zandvoort. Die werden vervolgens gedeeld in een besloten groep op berichtenapp Telegram. Op een festival in Rotterdam filmde een man vrouwen bij de toiletten met een camerabril.

Eind september stuurde de Consumentenbond Meta een ingebrekestelling, een soort laatste waarschuwing. Meta krijgt tot 13 oktober om de bril aan te passen aan de privacywetgeving, anders volgt een rechtszaak. De Consumentenbond pleit al langer voor een verbod op de bril, in Europees verband.

Ook twee andere Nederlandse organisaties, Offlimits (een expertisecentrum voor online misbruik) en het journalistieke platform The Firewall, eisen dat Meta en EssilorLuxottica, het bedrijf achter Ray-Ban, de bril uit de winkels halen zolang je er stiekem mee kunt filmen. Ook zij geven Meta tot 13 oktober. Daarna dreigen ze met een kort geding, een snelle rechtszaak. Meta reageerde nog niet op vragen van VRT NWS.

In Nederland waarschuwde privacytoezichthouder Autoriteit Persoonsgegevens vorige maand dat het filmen van anderen met zo’n bril vrijwel altijd verboden is, tenzij de beelden strikt privé blijven. Het lampje is volgens de toezichthouder niet genoeg om mensen te informeren. De toezichthouder adviseerde ziekenhuizen, rechtbanken en gebedshuizen om de bril in hun huisregels te verbieden.

Ook bij defensie is er weerstand tegen de bril. De Tweede Kamer, het Nederlandse parlement, vroeg onlangs om een duidelijker verbod. De Nederlandse regering houdt een landelijk verbod voorlopig af en wacht op het Europese rapport.

Ook buiten Nederland leeft het thema. In de VS loopt een rechtszaak van consumenten die vinden dat Meta zijn privacybeloftes niet nakomt. In Duitsland stapte een belangenvereniging naar de rechter. In Frankrijk waarschuwde privacytoezichthouder CNIL in juni al voor de risico’s van de bril.