Artikel luisteren
6min
Meer info
Met de slogan "Laat het licht aan" verzet de erfgoedsector zich tegen de besparingen van minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit). Van erfgoedbibliotheken, archieven en andere instellingen worden de subsidies fors verminderd of zelfs helemaal geschrapt. "Dit zal het culturele landschap verschralen", klinkt het bij experten.
"Als alle lichten uitgaan, wat blijft er dan over? Wat rest er dan? Duisternis. Voor de hele sector is dit een no-go". In een ruim gedeeld bericht op sociale media reageert de erfgoedsector boos op de forse besparingen die minister van Cultuur Caroline Gennez heeft aangekondigd.
Voor de hele sector is dit een no-go
Statement van de erfgoedsector
Hiermee "dooft 25 jaar aan cultureel erfgoedbeleid", zegt de erfgoedsector. "Achter de cijfers zitten mensen die bewaren, verbinden en een stem geven aan wat anders verloren zou gaan. Mensen die ruimte maken voor ontmoeting, participatie en democratie."
Gisteren raakte bekend waar minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) 47 miljoen euro per jaar gaat besparen. Bozar in Brussel krijgt geen Vlaamse subsidie meer, en een hele reeks kleinere musea wordt ook getroffen, zoals Abby in Kortrijk, het Huis van Alijn in Gent, het Jenevermuseum in Hasselt of het Museum Mayer van den Bergh in Antwerpen. Zij krijgen 30 procent minder subsidie.
De erfgoedsector wordt nog zwaarder getroffen. Archiefinstellingen als het Letterenhuis in Antwerpen, het KADOC in Leuven, het Amsab-ISG in Gent of het Archief en Museum van het Vlaamse Leven in Brussel vallen terug op de helft van de Vlaamse subsidie.
Er gaat voortaan 0 euro Vlaamse subsidie naar erfgoedbibliotheken zoals de Universiteitsbibliotheek in de Boekentoren in Gent, de Openbare Bibliotheek in Brugge met het archief van Guido Gezelle of de Hendrik Conscience-erfgoedbib in Antwerpen met de beroemde Nottebohmzaal.
Dit is terug naar af, na decennia van groei en samenwerking
Marc Jacobs, hoogleraar erfgoedstudies (Universiteit Antwerpen)
"Dit is een grote schok voor iedereen. En het is ook terug naar af", reageert Marc Jacobs, hoogleraar erfgoedstudies aan de Universiteit Antwerpen in De Ochtend (Radio 1). Hij schetst de evolutie van de voorbije decennia waarin hij de Vlaamse erfgoedsector gestaag zag groeien en samenwerken. "Hard werk, dat we elke dag waarmaken" en dat nu tenietgedaan wordt. 25 jaar inspanning voor erfgoed wordt hiermee doodgeknepen, vindt Jacobs.
"Jammer, want Vlaanderen was de voorbije 20 jaar helemaal mee in een internationale beweging. We worden internationaal gezien als een voorbeeld, waar ze vanuit de hele wereld naar komen kijken." Jacobs geeft het voorbeeld van 'Histories', dat werkt voor de hele heemkundige sector in Vlaanderen, voor mensen die buiten de universiteit met historisch onderzoek bezig zijn en waarvan de Vlaamse steun met 30 procent gekort wordt.
Het gaat ook over erkenning. Zijn wij dan niet de kern van cultuur?
Marc Jacobs, hoogleraar erfgoedstudies (Universiteit Antwerpen)
"Het gaat niet enkel over geld, maar ook over erkenning. Dat was zo pijnlijk aan de mededeling van minister Caroline Gennez, die zei: 'ik raak niet aan de kern van het cultuurbeleid'. Zijn wij dan niet de kern? Dat is adding insult to injury (dat is niet alleen kwetsend, maar ook beledigend, red.)
De erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen (met de beroemde Nottebohmzaal) verliest alle Vlaamse subsidies
Het argument van minister van Cultuur Gennez dat ze de cultuurmakers uit de wind zet bij deze besparingen, wijst Marc Jacobs van de hand. "Wij zijn ook makers: tentoonstellingsmakers, inventarismakers, kennismakers. Alsof onze geschiedenis, ons DNA, de gezamenlijke verhalen niet meer belangrijk zijn."
Erfgoedexpert Marc Jacobs besluit: "Ik vind het een jammerlijke keuze en ik hoop echt dat dit rechtgezet kan worden. Anders zijn we terug naar af."
Ook zijn collega Dirk De Corte, docent cultuurmanagement van de Universiteit Antwerpen, reageert vernietigend op de aankondigde Vlaamse cultuurbesparingen van 47 miljoen.
Het Vlaamse cultuurbudget is in 22 jaar 20 procent afgenomen
Dirk De Corte, docent cultuurmanagement Universiteit Antwerpen
“Het bedrag voor cultuursubsidies is in de loop van de geschiedenis altijd maar achteruitgegaan. In 2004 was er -gecorrigeerd volgens inflatie- een cultuurbudget van 600 miljoen euro. Dat daalt nu naar 471 miljoen. Dat betekent dat het cultuurbudget met 20 procent is afgenomen over een periode van 22 jaar”, zegt De Corte in De Wereld Vandaag (Radio 1)
Bij de organisaties die het gelag betalen, vermeldt De Corte ook het sociaal-cultureel volwassenenwerk. "Dat is heel erg belangrijk, omdat er honderdduizenden vrijwilligers actief zijn voor de warme samenleving uit de regeringsnota, waar nu een ijskoude wind door wordt gejaagd.”
Dit zal het culturele landschap verschralen
Dirk De Corte, docent cultuurmanagement Universiteit Antwerpen
"Dit zijn allemaal organisaties die voor een groot deel van hun inkomsten afhankelijk zijn van die subsidies. Omdat ze nagenoeg geen marktinkomsten hebben", verduidelijkt Dirk De Corte.
"Wat er gaat gebeuren, lijkt me redelijk simpel. Dit zal worden afgebouwd. De organisaties zullen terug naar de tekentafel moeten en zich afvragen: wat kunnen we nog doen met het geld dat we nog hebben?" Conclusie van De Corte: "Dit zal het culturele landschap verschralen."