NOS NieuwsAangepast
Democratie vraagt continu bescherming en onderhoud. Dat was de boodschap van koning Willem-Alexander aan het begin van de troonrede die hij namens de regering voorlas in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag.
"Democratie is geen platte rekensom, maar een mentaliteit die moet leven in ieder van ons", zei de koning. "Iedereen die iets doet voor een ander als vrijwilliger, mantelzorger of anderszins draagt bij aan het algemeen belang en maakt Nederland sterker."
Volgens Willem-Alexander bestaat er in Nederland een traditie van gemeenschapszin "als antistof tegen polarisatie". Hij wijst erop dat het idee van democratie niet moet worden versmald "tot het gelijk van de helft plus één".
Het is belangrijk dat mensen erop vertrouwen dat politiek en overheid problemen echt oplossen, zei de koning. Het is een opdracht aan parlement en kabinet dat die vraag vaker met 'ja' wordt beantwoord. "Dat betekent dat niet de ophef van de dag leidend moet zijn."
"De parlementaire democratie is van iedereen, voor iedereen en moet dus dienstbaar zijn aan iedereen", vervolgde hij. En hij deed een oproep tot samenwerking aan "partijen die geen deel uitmaken van de coalitie". Niet verwonderlijk, want de coalitie heeft geen meerderheid en is dus afhankelijk van de oppositie.
Willem-Alexander somde een aantal problemen op die "al veel te lang vragen om een oplossing": wonen, stikstof, democratie, sociaal stelsel, veiligheid en klimaat. "De toekomst wacht niet op achterblijvers."
De koning over het beschermen van de democratie:
Wat betreft stikstof is het "de hoogste tijd" om de impasse te doorbreken. Voor een betere natuur en waterkwaliteit, maar ook voor Nederlandse boeren, want "die verdienen duidelijkheid en een toekomstperspectief".
Wat betreft wonen mikt het kabinet op "een pragmatische aanpak". Dat betekent bouwen op plekken waar al infrastructuur is en meer prefab bouwen.
Ruim aandacht is er ook voor asiel in de troonrede. "De samenleving moet het aankunnen", aldus de koning. Volgens hem zijn de doelen duidelijk: een lagere instroom, de opvang op orde en een streng uitzetbeleid. Volgens Willem-Alexander moet er zoveel mogelijk rust komen rond dit thema.
Het kabinet wil problemen oplossen en stilstand doorbreken, maar stuit daarbij wel op met name financiële grenzen, zei koning Willem-Alexander. "De eerlijke boodschap is: niet alles kan tegelijk", aldus het staatshoofd.
"Financieel zijn er duidelijke grenzen, omdat we onze kinderen en kleinkinderen niet met een onverantwoord hoge staatsschuld mogen opzadelen", zei de koning. Daarom voert het kabinet een begrotingsbeleid "dat de rekening niet vooruitschuift".
Aan het eind van de troonrede kwam Willem-Alexander terug op het beschermen van de democratie. "Een bekende definitie zegt dat democratie de noodzaak is om af en toe te buigen voor de mening van anderen", zei de koning. "Dat is een gedachte om vast te houden."
Volgens hem ligt daarin "de geest van redelijkheid en elkaar wat gunnen" besloten. En dat lost meer problemen op "dan de voortdurende ophef die nu soms de overhand lijkt te hebben".
