NOS NieuwsAangepast
De monarchie kost de Nederlander in 2027 iets meer dan dit jaar. Er komt volgend jaar ruim 1,3 miljoen euro bij op de begroting van het koningshuis, in totaal komen de kosten uit op 62,1 miljoen euro. De stijging komt vooral doordat de salariskosten omhoog gaan, bijvoorbeeld als gevolg van cao-verhogingen. Ook de uitkeringen voor de Oranjes vallen daardoor hoger uit.
Over de uitkering die de Oranjes krijgen is al jarenlang discussie, omdat ze daar geen loon- en inkomstenbelasting over betalen. Veel politieke partijen willen daar vanaf. "Sinds de Grondwet van 1814 staat die belastingvrijdom er al in. Om dat aan te passen is een grondwetswijziging nodig en dat is een ontzettend ingewikkeld en tijdrovend proces", vertelt emeritus hoogleraar staatsrecht Paul Bovend'Eert in de nieuwe NOS podcast De Monarchie.
Een grondwetswijziging moet twee keer in zowel de Eerste als Tweede Kamer worden behandeld. De eerste keer, de eerste lezing genoemd, moet er een gewone meerderheid voor zijn, dus ten minste 76 zetels in de Tweede Kamer en 38 in de Eerste Kamer.
Vervolgens moet de grondwetswijziging na verkiezingen nog een keer door de beide Kamers worden behandeld. En dan moet er een twee derde meerderheid voor zijn. Dit proces kan dus jaren duren.
In 2024 was er in de Tweede Kamer voor het eerst een tweederdemeerderheid voor om de koning belasting te laten betalen. Dat was na een voorstel van D66-Kamerlid Joost Sneller. Toenmalig premier Mark Rutte liet weten niet aan de slag te gaan met dat voorstel en schoof het door naar de volgende premier, Schoof. Die legde het ook naast zich neer.
Toch vindt Bovend'Eert dat de grondwet op dit punt gewijzigd zou moeten worden: "Je moet zo'n monarchie een beetje bij de tijd houden. De meeste mensen vinden ook dat dit zou moeten. Je behandelt de koning dan op dezelfde manier als iedere andere ambtenaar. Het is beter voor de monarchie om die meer toekomstbestendig te maken."