De biologische klok tikt
(Hoe) verandert vruchtbaarheid met de leeftijd? Bij vrouwen neemt die gedurende het leven inderdaad af. Tussen je twintigste en dertigste gebeurt dat nog relatief langzaam. Vanaf ongeveer je dertigste gaat de daling sneller en na je vijfendertigste nog wat harder.
Odine legt uit: “Vrouwen worden geboren met alle eicellen die ze ooit zullen hebben. En vanaf de eerste eisprong kan je zwanger worden. In de loop van je leven neemt het aantal eicellen én de kwaliteit ervan af. Daardoor wordt de kans op een zwangerschap kleiner en die op een miskraam groter.”
Om fabeltjes de wereld uit te helpen: een gezonde leefstijl is belangrijk om een gezonde zwangerschap te ondersteunen, maar kan helaas de biologische klok niet terugdraaien. Een green juice, fertiliteitsthee of kast vol supplementen creëert dus geen nieuwe eicellen. Helaas maar waar: je kan als vrouw simpelweg niks doen om eitjes te creëren, vertelt Odine.
De biologische klok wordt vaak als een vrouwending neergezet, maar mannen gaan niet vrijuit. Zij maken steeds nieuwe zaadcellen aan, maar ook hun vruchtbaarheid verandert. Na het veertigste levensjaar gaat de kwaliteit van het zaad achteruit, vertelt Odine.
Daardoor kan de kans op een bevruchting afnemen en die op een miskraam toenemen. Dat proces verloopt bij mannen wel minder snel en minder voorspelbaar dan bij vrouwen. Kortom: de verdeling is oneerlijk, maar ook bij mannen neemt de vruchtbaarheid met de jaren af.
Vruchtbaarheid laten checken?
Even een testje doen en met een groen vinkje naar huis? Was het maar zo’n feest. Onderzoeken kunnen iets zeggen over je vruchtbaarheid, maar geen enkele test voorspelt óf en wanneer je daadwerkelijk zwanger wordt.
Bij vrouwen kunnen artsen onder meer kijken naar:
👉 Het verloop van de menstruatiecyclus
👉 De baarmoeder en eierstokken via een echo
👉 Bepaalde hormoonwaarden in het bloed
👉 Klachten en vruchtbaarheidsproblemen of een vroege overgang in de familie
Een AMH-test geeft bijvoorbeeld een indicatie van de eicelvoorraad, maar heeft op zichzelf weinig betekenis. De uitslag moet samen worden bekeken met je cyclus, klachten, familiegeschiedenis en eventueel een echo. Een regelmatige menstruatie wijst meestal op een eisprong, maar dat bewijst niet dat er geen andere vruchtbaarheidsproblemen zijn. Bij mannen zegt spermaonderzoek iets over de zaadkwaliteit op dat moment, maar ook een goede uitslag biedt helaas geen garantie op bevruchting.
“De enige manier waarop je zeker weet dat je vruchtbaar bent, is doordat je zwanger bent”, zegt Odine. Zelfs een eerdere zwangerschap garandeert niet dat het een volgende keer opnieuw lukt.
Wat kun je zelf wél doen?
Je leeftijd en eicelvoorraad kun je niet beïnvloeden, maar zoals eerder gezegd kan een gezonde leefstijl je vruchtbaarheid en de kans op een gezonde zwangerschap wel ondersteunen.
⭐️ Rook niet en gebruik geen drugs
⭐️ Drink geen alcohol wanneer je probeert zwanger te worden
⭐️ Eet gezond en gevarieerd en streef naar een gezond gewicht
⭐️ Slik bij een zwangerschapswens op tijd foliumzuur en vitamine D. Die maken je niet vruchtbaarder, maar zijn belangrijk voor het kind
⭐️ Trap niet in dure supplementen die een snellere zwangerschap beloven. Voor veel middelen ontbreekt bewijs
En ook belangrijk: als zwanger worden niet lukt of je een miskraam krijgt, betekent dat absoluut niet automatisch dat jij iets verkeerd hebt gedaan. “Vrouwen zoeken de oorzaak vaak bij zichzelf, terwijl ze er meestal niets aan kunnen doen”, benadrukt Odine.
Wat als je nog niet weet of je kinderen wilt?
Ook dat is heel normaal. Je hoeft op je twintigste of dertigste geen duidelijk vijfjarenplan inclusief eventuele partner, koophuis en babykamer klaar te hebben. Wel adviseert Odine om de twijfel niet eindeloos weg te drukken, juist omdat leeftijd bij deze levensvraag kan meespelen.
Daarbij kan dit helpen:
- Informeer je. Door je van de juiste, op wetenschap gebaseerde, kennis te voorzien empower je jezelf om beslissingen te kunnen nemen.
- Praat er echt over. Laat een vriend, familielid of counselor doorvragen: twijfel je zelf aan de wens? Of spelen je relatie, geld, vrijheid of angst mee?
- Leef beide scenario’s. Stel je een week een leven mét en daarna een week een leven zonder kinderen voor. Wat voel je bij elk toekomstbeeld?
- Maak een globale tijdlijn. Wat wil je de komende vijf en tien jaar? Want wil je een carrière, wereldreis, huis én kind vóór je 35ste? Girl, you gotta choose somewhere. Het is goed om te weten wat voor jou prioriteit heeft, omdat leeftijd een rol speelt bij vruchtbaarheid.
- Zoek verschillende voorbeelden. Praat ook met mensen die bewust geen kinderen hebben. Een gelukkig leven kan er op meerdere manieren uitzien.
Weet je zeker dat je (nu) geen kinderen wilt? Zorg er dan voor dat je anticonceptie gebruikt.
En weet: je hoeft niets te kiezen omdat je denkt dat de maatschappij dat van je verwacht. Elke keuze is oké.
Eicellen invriezen
Weet je dat je later waarschijnlijk kinderen wilt, maar is nu niet het moment? Of heb je geen partner om het te verwezenlijken, als je dat met een partner wil? Dan overwegen sommigen om eicellen te laten invriezen. Daarmee zet je als het ware de leeftijd van je eicellen stil.
Odine noemt het ‘een schatkistje voor achter de hand’, maar benadrukt dat het geen garantie op een kind is. Én goed om te benadrukken: het kost klauwen met geld. Vaak zijn meerdere behandelingen nodig, voor duizenden euro’s per ronde. Ook is het natuurlijk niet niks voor je lichaam. Het traject lijkt op het eerste deel van een ivf-behandeling: je spuit hormonen, krijgt controles en ondergaat een punctie.
Later moeten de eicellen in een laboratorium worden bevrucht voordat een embryo kan worden teruggeplaatst. Een mogelijke back-up dus, geen pauzeknop met gegarandeerde happy ending.
Wanneer trek je aan de bel?
Heb je een actieve kinderwens en een regelmatige cyclus? Dan is het standaardadvies om naar de huisarts te gaan als je na een jaar nog niet zwanger bent. Wanneer je 38 jaar of ouder bent kan je volgens Odine na een halfjaar al hulp zoeken.
Ga eerder als je bijvoorbeeld:
– Heel onregelmatig of niet ongesteld wordt
– Mogelijk vervroegd in de overgang raakt of dit in je familie voorkomt
– Een aandoening of ander medisch risico hebt dat de vruchtbaarheid kan beïnvloeden, of effect kan hebben op de zwangerschap of het ongeboren kindje
– Je zorgen maakt en wilt bespreken wat voor jou verstandig is
Alles is goed, als je het maar met kennis doet
De belangrijkste boodschap? “Alles wat je kiest is goed, als je het maar met de juiste kennis doet”, zegt Odine. Met de kleine disclaimer dat niet alles een keuze is in het leven, je hebt ook gewoon een hele portie geluk nodig. Of je nu droomt van drie kiddo’s, nog volop twijfelt of zeker weet dat het moederschap niet bij je past: er bestaat geen verkeerde uitkomst. Wel helpt het om te weten welke rol tijd kan spelen, zodat je je keuzes niet alleen op een TikTok-fabeltje of het succesverhaal van de buurvrouw baseert.
Sofie maakte het uit met haar vriend: 'Ik werd verliefd op mijn collega'Lees meer
Zilver Proper
Zilver Proper (27) is freelance journalist bij LINDA.meiden. Ze is geboren én getogen Amsterdammer, en voorlopig niet van plan te vertrekken. Al sluit ze niet uit dat ze Amsterdam ooit inruilt voor het buitenland. Naast haar passie voor schrijven over onze generatie runt ze een eigen bedrijf waarmee ze socialmediacampagnes maakt. Haar algoritme? Trends, trends, trends.