Was het Montignac-dieet uit de jaren '90 zinvol of niet? Voedingswetenschapper velt het oordeel

Afvallen zonder daar al te veel voor te hoeven laten, is voor iedereen die een pondje kwijt wil een droom. Helaas blijkt dat in de praktijk vaak een stuk lastiger dan in de theorie. Toch beloofde de Fransman Michel Montignac (1944-2010) in de jaren 80 en 90 dat dat met zijn dieet wél te doen was.

Zijn idee: zolang je suikers en snelle koolhydraten vermijdt én je vetrijke producten niet met koolhydraatrijke producten combineert, hoef je geen calorieën te tellen en val je toch af. Wat is daar van waar?

Koolhydraten vermijden

Eet je minder koolhydraten, dan val je inderdaad af. Dat heeft in de basis niets te maken met die koolhydraten zelf, vertelt voedingswetenschapper Marjolein Visser (Vrije Universiteit Amsterdam), maar is het gevolg van überhaupt minder eten. ‘Wanneer je bepaalde voedingsmiddelen niet meer eet, ontstaat er een calorietekort en val je dus af.’

In die zin lijkt dit onderdeel van het dieet op heel veel andere diëten, vertelt ze. ‘Ik zou Montignac wat dit betreft gewoon in het rijtje zetten van diëten die af en toe ineens heel populair worden. Wat die vaak gemeen hebben, is dat je één ding heel veel moet doen of juist één ding sterk moet beperken. ’

Verschil met een koolhydraatarm dieet?

Toch is er wel een verschil tussen het dieet van Montignac en bijvoorbeeld een dieet met weinig koolhydraten. Montigniac adviseerde namelijk dat je vooral snélle koolhydraten moet schrappen. Dat zijn producten als wit brood, witte rijst en andere voedingsmiddelen die snel een piek geven in je bloedsuikerspiegel.

Langzame koolhydraten, zoals volkorenproducten of peulvruchten, mag je volgens dit dieet nog wel eten. En dat is hartstikke goed. ‘Want deze bevatten veel vezels en geven je langer een verzadigd gevoel.’

Dat is volgens Visser dus een goed advies, want bij een heel koolhydraatarm dieet krijgen mensen soms ook te weinig vezels binnen. ‘Terwijl die wel belangrijk zijn voor de darmbacteriën en de stoelgang.’

‘Koolhydraten en vet mag je niet combineren’

Een tweede belangrijke peiler van dit populaire dieet ziet er iets anders uit. Deze stelt niet dat je vet of koolhydraten volledig moet schrappen, maar dat je ze niet in één maaltijd mag combineren.

Enerzijds is dat onzin, vertelt Vissser. ‘Er is geen wetenschappelijke basis dat dit iets zou helpen, en het is ook niet zo dat de combinatie iets teweegbrengt in je lichaam.’

Maar, nuanceert ze: ‘Het is ergens ook wel een handige regel. Want hiervoor kies je voor één calorierijke voedingssoort en voorkom je dat je een maaltijd eet die zowel heel vetrijk als heel koolhydraatrijk is.’

Onzin maar toch handig

Deze regel kán dus wel helpen. Dat heeft er alleen niets te maken met de specifieke combinatie van vet en koolhydraten, maar met het feit dat je waarschijnlijk in totaal minder calorieën eet (tenzij je natuurlijk twee keer zoveel vetrijke producten gaat eten omdat je de koolhydraten laat staan).

‘Elke calorie telt mee’, benadrukt Visser, ‘en je lichaam maakt het niet uit of die calorie uit koolhydraten, vetten of eiwitten komt. Uiteindelijk gaat het om je energiebalans: als je minder energie inneemt dan je verbruikt, val je af.’

En dus?

Op een bepaalde manier kan het Montignacdieet dus best effectief zijn. Toch verwijst Visser liever naar de Richtlijnen goede voeding van de onafhankelijke Gezondheidsraad. ‘Dat is ook de aanpak waarmee we in de diëtistenpraktijk werken als we mensen begeleiden bij het afvallen.’

Het risico met diëten waarbij je bepaalde voedingsmiddelen volledig uitsluit, is namelijk dat je niet alle voedingsstoffen binnenkrijgt, legt Visser uit. ‘Als je bijvoorbeeld te weinig vlees of andere ijzerrijke producten eet, loop je (vooral als vrouw) mogelijk een risico op een ijzertekort.’

Wil je gezond afvallen, dan moet je dus kritisch kijken naar diëten die volledige voedselsoorten schrappen. Tenzij het om vettige en suikerrijke snacks gaat natuurlijk: die kun je altijd laten staan.