We vinden allemaal weleens een beschimmelde plek op een boterham. Met een beetje geluk vóórdat je je boterham opat, met wat pech pas daarna.
‘De gekleurde plekken op je brood worden veroorzaakt door de sporen van schimmels’, vertelt Han Wösten, hoogleraar microbiologie aan de Universiteit Utrecht. ‘De schimmeldraden zelf, de hyfen, zijn kleurloos. Die verspreiden zich door je hele brood.’ Zonder dat je het ziet...
Onzichtbare schimmeldraden door je brood
Als een schimmelspoor ergens op landt, groeit het door lange draden te vormen. Die draden kiezen het pad van de minste weerstand en de meeste zuurstof. ‘Brood is zacht en luchtig, dus schimmels kunnen daar ver in doordringen.’ Ideaal dus, als je een schimmelspoor bent.
Wösten vervolgt: ‘Als je aan de buitenkant sporen ziet, dan zijn de schimmeldraden al een dag of twee aan het groeien.’ Met een gemiddelde groeisnelheid van een halve centimeter per dag zijn je volgende twee, drie boterhammen dan dus ook al beschimmeld, leert een snel rekensommetje. En misschien wel meer.
Dit kun je het beste doen met het brood
‘Het het verstandigste is om gelijk het hele brood weg te gooien’, oordeelt Wösten daarom. Dat is ook het advies dat bijvoorbeeld het Voedingscentrum geeft in zulke gevallen.
Heb je per ongeluk een beschimmeld bammetje gegeten? Een keer is niet erg. Je maagzuur rekent meestal wel af met zulke ongewenste binnendringers. Pas als je het vaak doet, wordt de kans op bijvoorbeeld maagklachten groter. Niettemin: lekker is anders.
En bij harde kaas?
De hele mik wegmikken geldt trouwens niet voor alle voedingsmiddelen. Wösten: ‘Harde kaas maakt het bijvoorbeeld veel lastiger voor de schimmeldraden om zich te verspreiden dan zacht brood. De draden gaan moeilijker door de vaste laag heen en komen dan al snel in een zuurstofarme omgeving waar ze niet gedijen.’
Van een stuk harde kaas kun je dus prima de schimmel met een ruime rand afsnijden. Maar eet die kaas dan wel zónder schimmelboterham.
Hoe onschuldig is schimmelkaasschimmel?
De schimmel Penicillium roqueforti geeft blauwe kaas zijn welbekende uiterlijk en smaak. De penseelschimmel is op melkproducten onschuldig. Maar als je dezelfde schimmel laat groeien op roggebrood, worden er wél gifstoffen gevonden. Dan ga je toch opeens anders naar je kaasplankje kijken.
En wat nu als je brood en kaas, maar ook eieren, melk en andere voedingsmiddelen over datum zijn, maar nog níet te grazen zijn genomen door schimmels? In dit artikel lees je hoe je weet of voedsel nog houdbaar is na de datum op de verpakking.