Wentelteefjes, desalniettemin, sloddervos. Flierefluiten, zomerzon, extravaganza. Donderwolk, lanterfanten, sikkeneurig. Habbekrats, besodemieterd, flikflak.
Sommige woorden klinken mooi, nog los van hun betekenis. En hoe mooier iets klinkt, hoe beter we het onthouden. Dat laatste ontdekten twee taalonderzoekers aan de Universität Wien in Oostenrijk.
Dwougious (en nog 11 onzinwoorden)
De wetenschappers verzonnen twaalf betekenisloze bijvoeglijke naamwoorden en lieten Engelstalige deelnemers de schoonheid ervan beoordelen. Voor de liefhebbers: de nonsenstermen in kwestie waren clisious, snelious, sleemious, smanious, creetious, kridious, drikious, drutious, krauious, twuhious, dwougious en gruhious. Inderdaad, to-ta-le abacadabra.
Als winnaars kwamen kridious en drikious uit de bus, terwijl gruhious en snelious onderaan eindigden op de fraaiheidsladder.
Volgende stap: opschrijven en onthouden
In de volgende stap van de studie moesten de deelnemers zo veel mogelijk van de twaalf genoemde onzinwoorden op zien te schrijven.
Daarbij bleek dat de proefkonijnen de mooiste woorden in 53 procent van de gevallen wisten te onthouden. ‘Neutrale’ woorden werden in 42 procent van de gevallen opgerakeld, en de minst mooie onzinwoorden in 36 procent van de gevallen.
Kortom: hoe mooier iets klinkt, hoe groter de kans dat het blijft hangen in ons brein. Volgens de onderzoekers kan dit voordelen opleveren in onder meer het onderwijs: teksten met veel fijn klinkende formuleringen, zullen vermoedelijk beter te onthouden zijn dan lappen stof vol afstotelijke woorden.
De bouba-kiki-illusie
Het door de Oostenrijkse taalonderzoekers gevonden effect lijkt op de in de jaren 1920 ontdekte bouba-kiki-illusie. Daarbij werd duidelijk dat mensen klanken associëren met vormen: zo is ‘bouba’ voor ons gevoel rond, en klinkt ‘kiki’ hoekig.
In het Nederlands klinken ‘knarsen’ en ‘kraken’ ruw, terwijl ‘glijden’ en ‘vloeien’ als geleidelijke bewegingen klinken. De betekenis past hier bij het gevoel dat de woorden oproepen.
Wat is het mooiste Nederlandse woord?
In 2004 hield onderzoeksbureau TNS Nipo een peiling onder circa 1000 Nederlanders. Volgens de deelnemers was ‘liefde’ het mooiste woord. Vermoedelijk niet (alleen) vanwege de klank zelf, maar vanwege de betekenis. In hetzelfde jaar kozen lezers van de Volkskrant voor ‘vrijen’. Bij het tijdschrift Onze Taal kwamen ze dan weer uit op ‘desalniettemin’, en volgens luisteraars van VRT-radio in Vlaanderen was ‘goesting’ het fraaist.
Allemaal mooi, inderdaad. Maar wat te denken van, we noemen eens wat, verbouwereerd? Of meesmuilen, wielewaal, rikketik, weergaloos, achenebbisj, fingerspitzengefühl (vooruit, die hebben we uit het Duits gepikt, maar toch), piepelen, haaibaai, hittepit, wipkip, jokkebrok, queeste... Stuk voor stuk fraai. En daardoor dus extra makkelijk te onthouden.
Guido werkte lang op de redactie van Quest als redacteur, productmanager en gadgettester. Nu is hij freelance journalist en schrijft het liefst over taal, technologie, geschiedenis en lachdingetjes. Hij houdt het meest van okapi’s en Billy Joel en hij is verslaafd aan Assassin’s Creed, pistachenootjes en wandelen.
Berry begon ooit aan een studie sociale geografie, maar stapte al snel over naar de journalistiek. Want wat is er nou mooier dan verhalen vertellen, het liefst inhoudelijk stevig maar tegelijk een beetje smakelijk neergepend? Precies: niks. En omdat dit nergens beter kan dan bij Quest, begon hij daar in 2007 als redacteur. Tegenwoordig slijpt hij andermans producties bij als eindredacteur. Is trouwens al jaren van plan om een boek te schrijven over procrastinatie. Maar ja.