Is de maan een stukje aarde of stiekem eigenlijk een alien?

Geen enkel ander hemellichaam staat zo dicht bij ons als de maan. Maar is het een rotsblok dat eigenlijk bij de aarde hoort maar ervandoor is gegaan, of is het een ruimtezwerver die ooit is komen aanwaaien? Wetenschappers zijn er nog niet helemaal over uit, maar ze hebben ondertussen wel een duidelijke voorkeur voor één hypothese.

Het leidende principe: alles trekt elkaar aan

Het antwoord heeft sowieso íéts te maken met zwaartekracht. Waarom die bestaat, weet niemand, maar dát die bestaat, is zo klaar als een klontje: we zien overal om ons heen bewijs dat objecten die massa hebben, andere objecten aantrekken. Daarom vallen dingen omlaag, daarom blijft de aarde een bol, en daarom draait de maan z’n rondjes rond de aarde zonder weg te zweven.

De zwaartekracht heeft er ook voor gezorgd dat we überhaupt een maan hebben. Maar hoe is dat dan gebeurd? Wetenschappers hebben lang rekening gehouden met twee basisideeën. Allebei leunen ze op een bepaald effect van de zwaartekracht, maar de uitwerking is net een beetje anders.

Theorie 1: de aarde heeft iets gevangen

Geeft een honkballer een enorme lel tegen de bal, dan kan die zomaar in het publiek terechtkomen. En daar zit dan altijd wel iemand die z’n hand uitsteekt om de bal te vangen. Zo zou de maan ook in een baan rond de aarde terecht kunnen zijn gekomen.

Een groot object zou ooit richting de aarde kunnen zijn gevlogen, en hier zijn ‘opgevangen’ door de onzichtbare hand van de aarde: de zwaartekracht. Geen gek idee, want waarschijnlijk is Mars op die manier aan z’n manen gekomen.

Maar tegenwoordig vinden wetenschappers dit geen waarschijnlijke theorie meer. De maan is zo groot, dat het heel moeilijk moet zijn geweest om die te vangen. Vergelijk het met die honkbal: die kun je nog wel vangen, maar stel dat er met dezelfde vaart een skippybal op je af zou komen, dan zou je die niet zo makkelijk kunnen tegenhouden.

Theorie 2: stukjes aarde zijn het heelal in gevlogen

De andere verklaring is die van een ongeluk van kosmische proporties. Dat zou 4,5 miljard jaar geleden hebben plaatsgevonden. We mogen blij zijn dat er toen nog geen leven op aarde was, want wat er toen gebeurde, had je niet willen meemaken.

Een ander gigantisch object kan toen op de aarde zijn geknald, waardoor enorme stukken stof en puin de ruimte in zijn geslingerd. Misschien was het één botsing, misschien waren het er meer, maar het resultaat was dat er rond de aarde een hele hoop zooi kwam te zweven.

Door de zwaartekracht (daar is ie weer!) ging dat stof en puin samenklonteren tot een grote bijna perfect ronde bal. Die was kleiner dan de aarde, en bleef dus wel in de greep van onze planeet. Maar de maan had en heeft zelf natuurlijk ook zwaartekracht. Daarom valt hij niet uit elkaar, en daarom hebben we op aarde eb en vloed.

Wat is het antwoord?

Onder meer doordat we weten dat de maan en de buitenste lagen van de aarde min of meer uit dezelfde elementen bestaan, hebben wetenschappers tegenwoordig een sterke voorkeur voor de tweede theorie. Die hebben ze vooral op basis van de geologische samenstelling van de maan en de aarde.

In de maan zitten namelijk ongeveer dezelfde elementen als in de buitenste lagen van de aarde. Dat maakt het aannemelijk dat onze aarde en onze maan dezelfde oorsprong hebben. Want als de maan zou zijn ‘gevangen’ door onze zwaartekracht dan zou het wel onwaarschijnlijk zijn dat die vreemdeling uit dezelfde elementen zou bestaan als de aarde.

Is het vraagstuk nu dan opgelost?

Nee. We kunnen nog niet zeggen dat de wetenschap er helemaal uit is. Want stel dat er een groot ruimteobject op de aarde zou zijn ingeslagen, waar zijn de elementen van dát object dan gebleven? En wat betekent het dat er nergens op aarde een reusachtige krater te vinden is? Waren de buitenste aardlagen vroeger misschien veel vloeibaarder dan nu?

Wetenschappers hebben nou eenmaal altijd wat te vragen. Maar in ieder geval gaan ze er niet langer meer van uit dat de maan ons zomaar is komen aanwaaien uit een andere hoek van ons heelal. Daarvoor lijkt onze kosmische reisgenoot te veel op onze eigen aarde.