Vroeger was het lekker overzichtelijk. Blaadjes die in het najaar van de bomen waren gevallen, harkte je bij elkaar. Want zo hóórde het nu eenmaal, volgens de burgerlijke moraal. Maar wat kun je als 21ste-eeuws mens het best doen met die bladeren?
‘Laten liggen. Met een paar uitroeptekens’, reageert Jan Willem van Groenigen, hoogleraar bodembiologie aan Wageningen University & Research. Waarom is dat zo belangrijk?
Regenwormen smullen van gevallen blaadjes
‘Om de bodem vruchtbaar te houden, moet je organische stof en voedingsstoffen inbrengen’, zegt Van Groenigen. Daar zijn omslachtige methodes voor, zoals het strooien met kunstmest of dierlijke mest. Maar je kunt ook gewoon de tuin zelf het werk laten doen.
‘Regenwormen trekken de bladeren de bodem in’, vertelt de bodembioloog. ‘Als je in de tuin een blaadje half in de grond ziet steken, is dat vaak het werk van wormen.’ Samen met andere bodembeestjes en microben breken de wormen de bladeren af. Zo komen voedingsstoffen vrij die de planten opnieuw kunnen gebruiken.
Tuin raakt uitgeput door al dat gehark
En wat als je de bladeren tóch op een hoop veegt en in de biobak kiepert? ‘Ze zijn heel belangrijk voor het bodemleven’, vertelt Van Groenigen. ‘De dieren in de bodem leven van het afval van planten. Haal je dat weg, dan gaat de bodem achteruit.’
Wie elke herfst braaf alle blaadjes bij elkaar harkt, put daarmee de tuin uit. ‘Elke ochtend kom ik langs de tuin van de buurman, en elke ochtend haalt hij élk blaadje weg dat er ligt’, vertelt Van Groenigen. ‘Het oogt heel net, maar ik zie de tuin vooral armer worden.’
Dat is deels op te lossen met mest (ook een tuin waar het blad blijft liggen kan best een beetje mest gebruiken). Maar de bodem fleurt meer op als je de bladerboel de boel laat.
Bladeren beschermen de bodem
Vinden planten het dan niet vervelend als ze onder een laag dode bladeren liggen? Nee, zegt Van Groenigen. ‘Het is juist goed als de bodem bedekt blijft. Op die manier droogt de grond minder uit en is de bodem beter bestand tegen temperatuurschommelingen.’
Voor jong groen in het voorjaar kan het soms wel vervelend uitpakken. Je helpt kiemende planten door de laatste bladerresten een beetje de grond in te spitten. Dan maken de wormen en andere beestjes de klus af.
Stop de grashark
Een van de vervelendste klusjes in de tuin is het bij elkaar harken van gemaaid gras. Gelukkig is ook dat nergens voor nodig. ‘Als het gras heel hoog was en er blijft na het maaien een dikke laag liggen, kan het gras eronder verstikken’, waarschuwt Jan Willem van Groenigen. ‘Maar maai je vaker en is het gemaaide gras korter, dan kun je dat gewoon laten liggen.’ Dat doen robotmaaiers ook, voegt de bodembioloog toe. ‘Ze maken het gras heel klein en laten het vervolgens liggen.’
Paul schrijft graag over het menselijk lichaam, geschiedenis, natuur, psychologie, de aarde, onze hersenen en de rest van het heelal. Eigenlijk wilde Paul dolgraag tentoonstellingen ontwerpen. Dat komt door het geweldige NEMO Science Museum. Maar toen hij een stageplaats zocht, kwam hij door een noodlottige toestand op de redactie van Quest terecht. Daar zit hij tien jaar later nog steeds.