El Niño kan nog voor februari een half miljoen mensen het leven kosten

De huidige extreme El Niño zorgt wereldwijd voor hogere temperaturen. Hierdoor kunnen naar schatting 450.000 doden vallen, nog vóór februari, tenzij er snel actie ondernomen wordt.

Wereldwijd zouden nog voor februari ongeveer 450.000 mensen kunnen komen te overlijden als gevolg van de huidige extreme El Niño, zo zeggen klimaatwetenschappers. De schatting is gebaseerd op het aantal doden als gevolg van eerdere periodes van extreme hitte.

‘We hopen dat deze informatie aanzet tot actie. Dat naar aanleiding hiervan beslissingen worden genomen om de juiste hulpmiddelen op tijd beschikbaar te maken’, zegt klimaatdeskundige Emily Grover-Kopec van de Rhodium Groep, een onafhankelijke Amerikaanse onderzoeksorganisatie die instellingen helpt bij maatschappelijke vraagstukken. Het gaat er dan bijvoorbeeld om dat zorgverleners kwetsbare groepen in de gaten houden en ervoor zorgen dat deze genoeg water en ventilatoren of airconditioning tot hun beschikking hebben.

LEES OOK

'We hebben onze gewassen vertroeteld'

Onze gewassen ervaren steeds meer stress. Geen mentale, uiteraard, maar fysiek ...

De meeste doden zullen de komende zes maanden op het zuidelijk halfrond vallen, waar de lente en zomer voor de deur staan. Maar El Niño zal naar verwachting aanhouden totdat ook op het noordelijk halfrond de lente is aangebroken, dus ook daar zal na februari een groot aantal doden vallen.

‘We zullen zien dat de ongewoon hoge sterftecijfers zich steeds verder naar het noorden zullen verplaatsen’, zegt Grover-Kopec. ‘Ik verwacht echt dat deze cijfers oplopen, helaas.’ Met name India en Pakistan kunnen hard geraakt worden, zegt ze.

450.000 doden

De verwachting van 450.000 doden is gebaseerd op het waargenomen verband tussen een hoge temperatuur en extra sterfgevallen. Het Climate Impact Lab van de Universiteit van Chicago publiceerde deze verwachting in een recent rapport. Het verband heeft de vorm van een U: er vallen meer doden bij extreme kou of hitte, maar de precieze vorm verschilt van plek tot plek. Hoe erg een gebied getroffen wordt, hangt af van in hoeverre mensen zich kunnen aanpassen aan de extreme temperaturen en of mensen financieel in staat zijn om producten als airconditioning aan te schaffen.

Voor een onderzoek uit 2022 verdeelden onderzoekers de wereld in 24.000 gebieden en maakten voor elke regio zo’n schatting. Die baseerden de onderzoekers op meetgegevens van tientallen jaren geleden of op meetgegevens van vergelijkbare gebieden. Grover-Kopec en haar collega’s hebben deze aanpak nu samengevoegd in de seizoensvoorspelling van het Europees Centrum voor Weersverwachtingen op Middellange Termijn (ECMWF). Zo konden ze een schatting maken van het aantal extra doden dat zal vallen als gevolg van de hitte die El Niño veroorzaakt.

De resultaten wijzen erop dat er gedurende de komende zes maanden, van september tot februari, nog 240.000 extra doden zullen vallen die te wijten zijn aan de hitte. Samen met de doden die naar schatting sinds de start van de huidige El Niño in juni gevallen zijn, brengt dat het totaal op 450.000. 

Afrika zal het zwaarst getroffen worden, verwacht het team. Alleen al in Nigeria zullen er de komende zes maanden meer dan 30.000 extra doden vallen. Gedurende dezelfde periode kunnen er in Indonesië 19.000 mensen sterven, in India 16.000 en in Brazilië 13.000.

Drie leeftijdscategorieën

Het rapport verdeelt de mensen in drie leeftijdscategorieën: 4 jaar of jonger, 65 jaar of ouder en de rest. ‘Er zijn effecten bij alle drie leeftijdscategorieën’, zegt Grover-Kopec. ‘De meest gevoelige groep is de oudste en daarna komen de kinderen.’

‘Dit zijn heel plausibele getallen’, zegt klimaatdeskundige Christopher Callahan van de Indiana University Bloomington. ‘El Niño zorgt praktisch over de hele wereld voor hoge temperaturen. En het verband tussen hitte en sterfte is wereldwijd consistent.’

Callahan gebruikte kortgeleden een vergelijkbare aanpak om in te schatten dat de hittegolf in Europa in juni 20.000 mensen het leven kostte. Tot nu toe is melding gemaakt van 35.000 extra doden in Europa als gevolg van de hitte, hoewel die niet alleen in juni vielen, maar ook in de maanden erna .

Alarm

Of er tussen september en februari daadwerkelijk 240.000 extra doden zullen vallen, hangt af van of de voorspellingen kloppen, zegt Callahan. De voorspelling van het ECMWF ligt ergens tussen de andere voorspellingen in, zegt Grover-Kopec. Deze schetst dus een gematigd beeld van wat zou kunnen gebeuren.

Het rapport kijkt ook alleen naar de hittegerelateerde doden, benadrukt Callahan. ‘El Niño beïnvloedt ook bosbranden in Indonesië, infectieziekten in Zuid-Amerika, overstromingen in het westen van de Verenigde Staten, en ga zo maar door. Dus het uiteindelijke sterftecijfer kan hoger liggen.’

‘De belangrijkste boodschap is niet het cijfer zelf, maar wat we nog kunnen doen om de schade te beperken’, zegt expert in klimaatgerelateerde gezondheidsrisico’s Raquel Nunes van de Universiteit van Warwick in het Verenigd Koninkrijk. ‘We kunnen het rapport het beste zien als een alarm dat ons aanspoort beleid, noodplannen en aanpassingsmaatregelen te versterken. Met name voor de risicogroepen en de kwetsbare populaties.’

Over de auteur