Fluoride verbetert de gezondheid van onze tanden enorm. Toch zijn er nog steeds mensen zijn die fluoridetandpasta vermijden, ziet mondhygiënist en klinisch epidemioloog Dagmar Else Slot.
28 september 2026
Influencers die fluoridevrije tandpasta aanraden. Groene of biologische websites die fluoride afraden. Het zijn hoogstwaarschijnlijk allemaal goedbedoelde adviezen, maar Slot ziet het tandenknarsend aan.
Want onthoud je jezelf en je kinderen fluoride, dan ben je volgens de mond- en tandenexpert van de Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA, onderdeel van de Vrije Universiteit) simpelweg onverstandig bezig. Op basis van de huidige stand van de wetenschap scheidt ze feit, fictie en mythes rond fluoride van elkaar.
Waarom is fluoride van belang voor een gezond gebit?
"Gaatjes ontstaan doordat bacteriën in je mond suikers en koolhydraten omzetten in zuren. Daardoor ontstaat een zuuraanval op je tanden. Je kunt het glazuur van je tanden daarbij vergelijken met een muur. Fluoride is een stof die aan tandpasta wordt toegevoegd om het tandglazuur sterker te maken. In de metafoor van de muur zou je fluoride daarom kunnen vergelijken met het cement tussen de stenen. Wanneer het cement stevig blijft, blijft ook de muur intact. Fluoridetandpasta kwam in de jaren zestig breed op de markt en sindsdien zie je dat het aantal gaatjes sterk is verminderd. De gezondheidswinst is enorm.”
Waarom bevat tandpasta voor kinderen minder fluoride?
“In kindertandpasta zit een lagere concentratie fluoride. Dat doen we omdat we weten dat kindjes tot 4 jaar nog niet het vermogen hebben om tandpasta goed uit te spugen. Ze eten de tandpasta daarom soms op, waarna ze het doorslikken en het in hun lichaam komt. Stel dat ze tandpasta voor volwassenen zouden gebruiken, dan kunnen ze elke dag iets te veel fluoride krijgen, waardoor fluorose kan ontstaan. Fluorose verstoort de vorming van glazuur, waardoor er witte vlekken ontstaan die zelfs bruinig kunnen worden. Vanaf 5 jaar hebben kinderen beter besef tot uitspugen en adviseren we tandpasta voor volwassenen.”
Op internet vind je veel tegenstrijdige verhalen over fluoride. Hoe kijk jij naar die discussie?
“Ik vind het onverantwoord om mensen bewust fluoridevrije tandpasta aan te raden. Je onthoudt mensen willens en wetens een product waarvan we al tientallen jaren weten dat het effectief is. Als je kijkt naar de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), dan staat fluoridetandpasta zelfs op de lijst van essentiële geneesmiddelen en gezondheidsproducten. Als je naar alle beschikbare wetenschappelijke kennis kijkt, zie ik geen enkele reden om te twijfelen aan het gebruik van fluoridetandpasta bij normaal gebruik. Dit wordt ook ondersteund door de Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde en ACTA.”
Sommige online bronnen raden fluoridegebruik af omdat het giftig zou zijn. Klopt dat?
“Dat fluoride giftig voor ons zou zijn, is een klassiek voorbeeld van iets wat uit zijn context wordt gehaald. Het probleem is dat mensen fluor en fluoride door elkaar halen. Fluor is een chemisch element dat zeer reactief en gevaarlijk is als je het inneemt. Fluoride is een chemische verbinding waarin fluor voorkomt, maar in gecontroleerde hoeveelheden en op een andere manier. Natuurlijk kun je van fluoride ziek worden als je er extreem veel van binnenkrijgt, maar dat geldt eigenlijk voor alles, zelfs voor water. Pas als je op één dag twee of drie tubes tandpasta opeet, krijg je een hoeveelheid binnen die schadelijk kan zijn. En dat is natuurlijk geen normaal gebruik.”
Wie kiezen er eigenlijk voor fluoridevrije tandpasta?
“Wat ik opvallend vind, is dat fluoridevrije tandpasta vaak populair is bij mensen die bewust bezig zijn met gezondheid. Je ziet het bijvoorbeeld veel bij mensen met een groene en weloverwogen levensstijl of met een sterke voorkeur voor biologische producten. Mensen maken dus bewust een keuze, maar naar mijn mening is het een onverstandige keuze. Ze hebben de financiële middelen en kiezen iets wat natuurlijk klinkt, maar laten daarmee een bewezen effectieve bescherming tegen gaatjes achterwege. Eerlijk gezegd begrijp ik daar weinig van, blijkbaar spelen er andere krachten mee in de keuzes. Bij mensen met een lagere sociaaleconomische status speelt dit veel minder; die kiezen haast altijd voor een gewone tandpasta, omdat die goedkoper is dan fluoridevrije tandpasta. In dit geval is goedkoop dus geen duurkoop.”