“Het is warm, zeg maar gerust bloedheet. De dunne stof van mijn jurkje kleeft aan mijn huid. Hmm… Ik word altijd zo opgewonden van warm weer.” Het zijn de eerste woorden uit een van de best beluisterde verhalen van een erotisch audioplatform.
Steeds meer luisteraars weten de weg naar erotiek voor de koptelefoon te vinden. Internationale audio-erotica-apps zoals Quinn en Dipsea zagen hun omzet in de afgelopen drie jaar soms meer dan verdubbelen en Hollywoodsterren staan in de rij om erotische verhalen in te mogen spreken.
— Athena Bellas, co-auteur van het boek Audio EroticaVeel apps noemen hun content een wellness-ervaring, feministische empowerment of zelf educatief
Ook in Nederland is er een groeiend aantal luisteraars. Het audioplatform Rouze groeide in de eerste paar jaar na de oprichting ruim tweehonderd procent volgens cijfers uit De Correspondent. Volgens diezelfde cijfers is het aandeel vrouwelijke gebruikers opvallend groot. Van de abonnees op Dipsea is 82 procent vrouw. Ter vergelijking: op de grootste pornowebsite van de wereld, Pornhub, is maar 36 procent van de gebruikers vrouw.
Porno voor vrouwen
Ook filmwetenschapper Athena Bellas van de universiteit van Melbourne en professor in de literatuur Jodi McAlister van Deakin University zagen dat de sector de laatste jaren ineens ontzettend groeit. Het tweetal analyseerde de vier grootste apps op het gebied van audio-erotica en schreven er het eerste wetenschappelijke boek over. De apps die ze bestudeerden zijn allemaal “opgericht door vrouwen en richten zich overwegend op een vrouwelijk publiek, waardoor erotische audio een fascinerende vorm van ‘porno voor vrouwen’ is”.
Per mail beantwoorden de twee onderzoekers een aantal vragen over hun uitgebreide onderzoek. Wat hen opviel is “hoeveel werk deze apps moeten verzetten om zich te legitimeren”. De onderzoekers zagen dat er nog altijd een flink stigma op vrouwelijke seksualiteit zit, waardoor de apps een soort geruststelling moeten creëren om toegang te krijgen tot appstores en bestaansrecht op social media. “Veel van deze apps benadrukken dat hun content niet slechts smerigheid is om van te genieten. Het is een wellness-ervaring, het is educatief of het is feministische empowerment,” aldus Bellas. “Er heerst een gevoel dat ze hun content niet alleen moeten rechtvaardigen als iets dat luisteraars een goed gevoel geeft, maar dat het iets is dat hun leven daadwerkelijk beter maakt,” vult McAlister aan.
Verbeeldingskracht
Dat vrouwen in het bijzonder de weg weten te vinden naar erotische audio-apps is niet gek volgens Eva de Visser, oprichter van het Nederlandse erotische audioplatform Rouze. “Toen ik begon (in 2020 werd Rouze opgericht, red.) was er op dat gebied nog weinig. Er was veel minder vrouwvriendelijke of ethische geproduceerde porno.” De Visser liet zich inspireren door de immens populaire boeken uit de ‘Fifty Shades’-reeks. “Ik werkte bij de uitgeverij die ‘Fifty shades of Grey’ uitgaf en was gefascineerd door het succes daarvan. Hoe kon het dat dit verhaal zo’n weerklank vindt over de hele wereld, in alle lagen van de samenleving en van meiden van zestien tot vrouwen in de tachtig en alles daar zo’n beetje tussenin?”
“Ik heb zelf als vijftien- zestienjarige ook wel boeketreeksromannetjes gelezen,” vervolgt ze. “En de aantrekking heeft dan toch te maken met dat je je eigen fantasie kan gebruiken.” En precies daar zit volgens De Visser een belangrijk element van het succes van erotische audio: de verbeelding. Vrouwen herkennen zich te weinig in beeld dat veel ‘klassieke’ porno schetst, denkt ze. “Er ligt al zoveel druk op hoe vrouwen eruit moeten zien, hoe ze zich moeten gedragen in de slaapkamer. Ik denk dat het heel bevrijdend is om daar zelf meer controle over te hebben.” Dat kan volgens De Visser met audio omdat je daar je verbeeldingskracht veel meer moet gebruiken, waardoor je dus ook je eigen voorwaarden kan stellen.
Boeketreeksromannetjes, ‘Fifty shades of Grey’ en audio-erotica hebben met elkaar gemeen dat je je verbeeldingskracht moet gebruiken, waardoor je veel meer controle hebt over het verhaal.
Yulia Raneva, via Magnific.comLanger opgewonden
Dat audio de fantasie op een unieke manier kan prikkelen is ook iets dat terugkomt in eerder onderzoek dat Bellas en McAlister deden. “In ons eerste artikel over dit onderwerp onderzochten we hoe audio-erotica het gevoel oproept dat iemand je zijn of haar geheime verlangens influistert.” Dat maakt erotische audio volgens het tweetal een uitzonderlijk intiem medium. “Bovendien spreekt de performer de luisteraar vaak rechtstreeks aan en betrekt die zo bij het verhaal, alsof de luisteraar zelf een van de personages is. Sterker nog, in veel verhalen stelt de performer de luisteraar zelfs vragen gevolgd door een korte stilte waarin de luisteraar zich een eigen antwoord kan voorstellen. Hierdoor kan audio-erotica minder voyeuristisch aanvoelen dan beeldmateriaal, en juist meer meeslepend en persoonlijk.”
Rode oortjes op de radio
Frank van der Lende is een van de pioniers op het gebied van erotische audio in Nederland. Al in 2018 had hij in zijn radioshow bij 3FM het onderdeel ‘Rode Oortjes’ waarin bekende Nederlanders korte erotische verhalen voorlazen. Hij zag toen al dat audio een zeer geschikt medium is voor spannende verhalen.
Van der Lende: “Ik was op een festival en daar werden erotische verhalen voorgelezen, dat inspireerde me. Ik wilde dat op de radio brengen.” In die tijd, rond 2018, was Van der Lende nog werkzaam voor BNNVARA bij NPO 3FM, “dus ik vond dat ook wel passen bij ons als jongerenzender.” Hij vervolgt: “Ik hou echt van ouderwetse radio waarbij jij de verbeelding van de luisteraar kan prikkelen.” En juist dat verklaart volgens hem ook het succes van deze vorm van erotiek: “Porno is toch heel recht in het gezicht, heel banaal. Met audio kan je ook het hoofd van degene waar je verliefd op bent erin fantaseren. Als porno een naaktfoto is, is dit meer een foto met lingerie. Je kan zelf een beetje bedenken wat erachter zit.”
Het format bleek dan ook een schot in de roos: “Het werd eerst alleen uitgezonden tijdens mijn avondprogramma, maar later hebben we het ook op Spotify gezet en dat ging helemaal door het dak. Het was steevast het best beluisterde Spotify-item van 3FM.” En nog steeds wordt Rode Oortjes regelmatig teruggeluisterd.
Als luisteraar moet je op een bepaalde manier ook harder werken dan bij visuele pornografie, zegt De Visser: “Er worden je allerlei ingrediënten aan geleverd, maar je moet de puzzel voor een groot deel zelf leggen.” En ook dat heeft volgens De Visser een positief effect op de opwinding die een luisteraar ervaart. “Seksuoloog Ellen Laan deed onderzoek naar hoelang opwinding blijft voortduren.” Daaruit bleek dat de groep die zelf de fantasie moest gebruiken veel langer en dieper opgewonden was dan de groep die pornografie te zien kreeg.
Verhalenvertellers
Hoewel vrouwen een belangrijk onderdeel uitmaken van de doelgroep is erotische audio zeker niet alleen voor vrouwen. “Daar heb ik me echt wel over verbaasd,” zegt De Visser. “Vanaf het begin zag je al dat zo’n zestig procent van onze luisteraars vrouw is, maar dus toch ook veertig procent man. Wat ik in het begin ook heel wonderlijk vond, is dat mannen een abonnement nemen met hun partner, of het bijvoorbeeld aan een partner cadeau geven.”
Onderzoekers Bellas en McAlister benadrukken dat: “We willen absoluut niet beweren dat audio als medium op de een of andere manier magisch resoneert met vrouwen op een manier waarop andere media dat niet doen, of dat het niet resoneert met een publiek van andere genders,” schrijft McAlister. “Ik denk dat we allemaal leren fantaseren via fictie, ongeacht ons gender. Fantasie en het opgaan in fictieve werelden vormen zo'n hoeksteen van al onze levens, dat ik niet zou zeggen dat het specifiek is voor meisjes of vrouwen, of dat er iets wezenlijk vrouwelijks zou zitten in die ervaring,” legt Bellas uit. “Mensen zijn van nature verhalenvertellers,” vult McAlister aan. “Verhalen bepalen hoe we naar de wereld kijken, en we plaatsen onszelf voortdurend als personages in verhalen. Dat is geen kwestie van gender, maar een kwestie van de menselijke natuur.”