Van recordhitte tot kurkdroge rivieren: zo extreem was de Europese zomer

Wie deze zomer puffend op een terras zat, zal niet verbaasd zijn: West-Europa heeft de warmste zomer sinds het begin van de metingen achter de rug. En niet alleen de temperaturen vielen op. Door de aanhoudende hitte en droogte voerden Europese rivieren uitzonderlijk weinig water af.

In West-Europa kwam de gemiddelde temperatuur deze zomer uit op 21,7 graden. Dat is 2,5 graden warmer dan het gemiddelde over de periode 1991-2020. Voor Europa als geheel was het de op twee na warmste zomer ooit gemeten.

Opvallend was vooral hoe lang de hoge temperaturen bleven hangen. West-Europa telde zeventien dagen waarop minstens 60 procent van het landoppervlak temperaturen van 30 graden of hoger te verwerken kreeg. Ter vergelijking: tijdens de beruchte hete zomer van 2003 waren dat er elf. Vorig jaar waren het er zeven.

Meer dan de helft van Europa kreeg te maken met flinke hittestress

De thermometer vertelt niet het hele verhaal van een hete zomer. Ook de luchtvochtigheid speelt een rol in hoe warm het voor mensen aanvoelt. Klimaatdienst Copernicus keek daarom naar zogenoemde hittestress. Aan het einde van de zomer had 52 procent van Europa minstens ‘zeer sterke’ hittestress meegemaakt. Daarbij loopt de gevoelstemperatuur op tot 38 graden of hoger. De hitte begon bovendien vroeg. Eind mei kreeg een groot deel van West-Europa al te maken met een grote hittegolf.

Niet alleen het land warmde flink op. Ook de zeeën rond Europa waren uitzonderlijk warm. Langs grote delen van de Atlantische kust en in het westelijke en centrale deel van de Middellandse Zee werden recordhoge of bijna recordhoge watertemperaturen gemeten. Dat warme zeewater kan hitte aan de kust nog onaangenamer maken. ’s Nachts koelt het minder gemakkelijk af en de lucht kan vochtiger blijven.

Europese rivieren voerden recordweinig water af

Tegelijkertijd kampte Europa met langdurige droogte. Dat was duidelijk zichtbaar in de rivieren. Volgens de Europese overstromingsdienst EFAS was de gemiddelde rivierafvoer deze zomer de laagste sinds het begin van die metingen in 1992. Onder meer de Rijn, Donau, Rhône, Loire, Seine en Po voerden in juli en augustus recordweinig of bijna recordweinig water af. Lage rivierstanden kunnen grote gevolgen hebben. Schepen kunnen bijvoorbeeld minder zwaar worden beladen, waardoor vervoer over het water duurder en ingewikkelder wordt.

Ook de landbouw, natuur en beschikbaarheid van zoetwater kunnen er last van krijgen. Voor Nederland is vooral de waterstand van de Rijn belangrijk, omdat via die rivier een groot deel van het rivierwater ons land binnenstroomt.

Bijna twee keer zoveel natuur in brand deze zomer

De combinatie van droogte en hoge temperaturen zorgde daarnaast voor gunstige omstandigheden voor natuurbranden. Tot begin september was binnen de Europese Unie bijna twee keer zoveel land afgebrand als gemiddeld in dezelfde periode in de jaren 2006 tot en met 2025. Vooral Spanje en Frankrijk werden zwaar getroffen.

De zomer van 2026 laat daarmee zien hoe verschillende weersextremen tegelijkertijd kunnen optreden en elkaar kunnen versterken. Langdurige hitte zorgt voor meer verdamping en kan bodems verder uitdrogen. Daarmee kunnen rivierstanden dalen en kan het risico op natuurbranden toenemen.

Volgens Copernicus past een zomer met extreme hitte bovendien in het beeld van een opwarmend klimaat, waarin de kans op extreme temperaturen toeneemt.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Freek en Suzan geven update over gezondheid en zoon Sef: ‘Kopie van Freek’
• Henry (55) zag zijn stagiair 750 euro uit de kassa pakken: ‘Ik wist echt niet wat ik zag’
• Onderzoek onder 95.559 mensen: meer REM-slaap hangt samen met lager risico op 83 aandoeningen
• Onderzoek van 12 jaar: dit dieet hangt samen met 2,5 jaar minder hersenveroudering
• Hete zomer, dus koude winter? Zo klein is de kans op sneeuw met kerst

Reacties