RTV Utrecht
30 september, 14:02 • Aangepast 30 september, 17:56 • 4 minuten leestijd
Utrecht - Als hoofdconducteur heeft Jan de Jonge dagelijks te maken met scheldende treinreizigers. Ze zijn het niet eens met boetes die hij uitschrijft of worden boos als hij ze aanspreekt op hun gedrag. Steeds vaker leidt dat ook tot bedreiging of geweld, vertelt hij.
Het meest recent ging het mis op de trein naar Driebergen-Zeist. De Jonge wilde een boete uitschrijven aan een man zonder vervoersbewijs, maar die was daar niet van gediend. De Utrechtse conducteur had de identiteitskaart van de reiziger in zijn hand toen ze het station binnenreden. De man eiste zijn pas meteen terug, want hij wilde de trein uit. Zo niet, dan dreigde hij De Jonge te slaan.
"Het druiste volledig tegen mijn principes in, maar toen heb ik die man zijn identiteitsbewijs teruggegeven en hem laten gaan. Om maar geen klappen te krijgen." Het is slechts één van de vele voorbeelden waarbij een reiziger tegen De Jonge over de schreef ging.
Meer geweld
Dat De Jonge niet de enige is die dit meemaakt, blijkt uit een brandbrief die de vakbond voor spoorwegpersoneel VVMC vandaag naar de politiek stuurde. Daarin slaan ze alarm om het groeiende aantal geweldsincidenten.
Uit cijfers van de NS blijkt dat er in de eerste drie kwartalen van 2026 5088 meldingen van agressie en geweld tegen spoorwegmedewerkers waren. In 2023 waren dat er nog 2672.
Dat reizigers sneller agressief worden, merkt ook De Jonge. Hij is al sinds 1998 conducteur en volgens hem is de sfeer op de trein de afgelopen jaren verhard. "Vroeger ging er ook wel eens iets mis, maar niet met de regelmaat van nu. Het loopt echt de spuitgaten uit. Het is onhoudbaar geworden."
Meteen nadat hij dat zegt, benadrukt De Jonge dat het niet allemaal negatief is. "Het blijft voor het grootste deel écht heel leuk werk. Je komt allemaal verschillende mensen tegen, maakt een praatje en dat is meestal heel vriendelijk en gezellig. Maar steeds vaker ook niet."
Tijdens het gesprek laat De Jonge vallen het niet erg te vinden als mensen soms emotioneel reageren. Maar praat hij het agressieve gedrag van reizigers daarmee niet goed? "Dat is inderdaad een valkuil. Ik ben het bijna normaal gaan vinden, terwijl het echt iets me doet. Dan denk je: het is maar schelden. Maar als je de hele dag wordt uitgescholden, raakt je emmertje wel vol. Dan kom je niet vrolijk thuis."
Volgens De Jonge hebben reizigers een korter lontje dan vroeger. "Ze reageren sneller boos en agressief. Vroeger kon je nog wel eens iets afdoen met een grapje, maar dat is er tegenwoordig niet meer bij." Toch probeert hij naar eigen zeggen iedere keer weer de situatie te de-escaleren. Met wisselend succes.
De vakbond eist dat er meer veiligheidsmedewerkers meelopen op de treinen. Een goed begin om het probleem aan te pakken, zegt De Jonge, die ook bestuurslid van de VVMC is. Volgens hem zorgt de aanwezigheid van boa's op treinen ervoor dat situaties minder snel uit de hand lopen. "Het vergroot de pakkans. Daardoor denken reizigers misschien eerst twee keer na voordat ze agressief worden."
Tot 2022 waren hoofdconducteurs zelf boa. Die status zou De Jonge graag terugkrijgen. "Vroeger was het zo dat als ik vaststelde dat iemand een overtreding beging, dan had dat bewijskracht." Die persoon kon daardoor meteen een boete krijgen, legt De Jonge uit.
"Nu ik geen boa meer ben, is die bewijskracht weg. Dus als iemand mij een duw geeft en ik zeg dat tegen een veiligheidsmedewerker of de politie en die reiziger ontkent dat, dan is het mijn woord tegen de zijne. Reizigers weten dat ook. Dat maakt het werk ingewikkelder en minder leuk."
De NS laat in reactie op de brandbrief weten de zorgen van de vakbond en medewerkers te delen. "Elk incident is er één te veel: iedereen moet altijd op een veilige manier kunnen werken."